Scheiden met een spaarhypotheek: De fiscale gevolgen van het kapitaalrecht
Een spaarhypotheek opzeggen of splitsen tijdens een scheiding voelt als een kluwen aan financiële touwtjes.
Je zit midden in een emotionele rollercoaster en dan moet je ook nog beslissen over een complex financieel product waar je misschien al jaren premie in stopt. Het kapitaal dat je hebt opgebouwd is vaak groot, en de fiscale regels zijn streng. Een verkeerde stap kan duizenden euro’s belasting kosten. Gelukkig is er ruimte voor een oplossing als je de spelregels kent.
Wat is een spaarhypotheek?
Een spaarhypotheek is een combinatie van een lening en een levensverzekering. Je lost maandelijks niets af op de hoofdsom, maar je betaalt wel rente. Tegelijkertijd stort je premie op een spaarrekening die is gekoppeld aan een levensverzekering.
Op de einddatum van de hypotheek (meestal na 30 jaar) is het opgebouwde kapitaal precies genoeg om de hypotheekschuld af te lossen.
De rente die je betaalt over de lening is gelijk aan de rente die je ontvangt op de spaarrekening. Dit heet de rentedempende werking.
Het zorgt ervoor dat je netto maandlasten ongeveer constant blijven, ook als de rente stijgt of daalt. Het systeem is veilig en voorspelbaar, maar niet flexibel. Let op: een nieuwe spaarhypotheek afsluiten is sinds 1 januari 2013 niet meer mogelijk in Nederland.
Alleen bestaande contracten mogen doorlopen of meeverhuizen naar een nieuwe woning. Ben je na 2013 gescheiden en heb je een oude spaarhypotheek?
Dan blijft de hypotheekvorm bestaan, maar kun je geen nieuwe meer afsluiten.
Hoe werkt een spaarhypotheek?
Je betaalt maandelijks rente over de hypotheekschuld. Tegelijkertijd stort je premie op een spaarrekening.
De rente op die rekening is wettelijk gelijk aan de hypotheekrente. Hierdoor compenseer je de rente die je betaalt met de rente die je ontvangt.
De premie die je inlegt bouwt kapitaal op voor de einddatum. De premie is meestal vastgelegd in een bandbreedte. Dit betekent dat de hoogste premie per jaar maximaal 10 keer de laagste premie mag zijn. Zo voorkomt de belastingdienst dat je op het laatste moment ineens veel premie inlegt om belasting te ontwijken.
Bij een scheiding is het belangrijk om deze bandbreedte in de gaten te houden.
Op de einddatum van de verzekering keert de verzekeraar het opgebouwde kapitaal uit. Dit bedrag is meestal belastingvrij, mits je het gebruikt voor aflossing van de eigenwoningschuld. Is de uitkering hoger dan de schuld?
Hoe zit het met een bestaande spaarhypotheek bij een verhuizing?
Dan kan er belasting verschuldigd zijn over het overschot. Als je na een scheiding verhuist, mag je de bestaande spaarhypotheek meenemen naar de nieuwe woning.
Je kunt de hypotheek oversluiten bij een andere bank, maar de spaarhypotheekvorm blijft behouden.
Nieuw afsluiten kan niet meer, maar doorlopen wel. De voorwaarden van de oude verzekering blijven gelden. Je kunt de verzekering op één naam zetten of splitsen.
Volgens de Belastingdienst heeft splitsing of overname op één naam geen fiscale gevolgen, mits voldaan blijft aan de voorwaarden van de verzekering. Bij een verhuizing is het slim om een taxatie van de nieuwe woning te regelen en de hypotheekakte aan te passen.
De voordelen van een spaarhypotheek
De spaarhypotheek biedt zekerheid. Je weet precies hoeveel kapitaal je opbouwt en wanneer de lening is afgelost. De maandlasten zijn stabiel, ook als de rente stijgt.
Dit geeft rust, vooral tijdens een scheiding waarin financiële zekerheid belangrijk is.
Een ander voordeel is de belastingvrijstelling. Als je het kapitaal gebruikt voor aflossing van de eigenwoningschuld, is de uitkering tot een bepaald bedrag belastingvrij.
Dit bedrag was in 2017 € 36.900. De exacte vrijstelling voor 2024 is niet gespecificeerd in de bronnen, maar de regeling bestaat nog steeds. Je kunt de verzekering op één naam zetten zonder fiscale gevolgen, mits de voorwaarden geldig blijven.
Dit is handig als één partner de woning behoudt en de ander vertrekt.
De verzekering blijft dan lopen zonder dat je opnieuw belasting hoeft te betalen over het opgebouwde kapitaal.
De nadelen van een spaarhypotheek
De spaarhypotheek is weinig flexibel. Je kunt tussentijds niet extra aflossen zonder de verzekering aan te passen.
Ook kun je geen nieuwe spaarhypotheek meer afsluiten, alleen bestaande contracten doorzetten.
Als je na een scheiding een nieuwe woning koopt, moet je een andere hypotheekvorm overwegen. Een ander nadeel is het risico op faillissement van de verzekeraar. Het kapitaal in een levensverzekering valt niet onder het depositogarantiestelsel (DGS).
Wel is er een opvangregeling voor levensverzekeraars, maar die dekt niet alle schade. Bij een scheiding is het verstandig om de financiële stabiliteit van je verzekeraar te checken.
De bandbreedtevoorwaarde kan ook beperkend zijn. Als je na een scheiding de premie wilt wijzigen, moet je binnen de bandbreedte blijven. Dit kan lastig zijn als je inkomen verandert of als je de verdeling van de lasten aanpast.
Fiscale regels spaarhypotheek
De fiscale regels zijn complex, maar essentieel bij een scheiding. Bij de fiscale gevolgen van de afkoop van een woekerpolis is een vrijstelling mogelijk als je het kapitaal gebruikt voor aflossing van de eigenwoningschuld.
De vrijstelling gold in 2017 tot € 36.900. Voor 2024 is het exacte bedrag niet gespecificeerd, maar de regeling blijft bestaan. Als je de verzekering op één naam zet of splitst, heeft dat geen fiscale gevolgen mits voldaan blijft aan de voorwaarden. Dit betekent dat je de verzekering kunt aanpassen zonder dat de belastingdienst opnieuw heffing toepast.
Het is wel belangrijk om de voorwaarden van de verzekering te controleren. Een veelgemaakte fout is vergeten dat het kapitaal in een levensverzekering niet onder het depositogarantiestelsel valt.
Bij faillissement van de verzekeraar loop je risico op verlies. Een mediator of financieel adviseur kan je helpen dit risico in te schatten en te beperken.
Tip: Kies voor verzekering op één naam of splitsing zonder fiscale gevolgen, mits de voorwaarden geldig blijven. Gebruik de KEW-uitkering voor aflossing van de eigenwoningschuld om de belastingvrijstelling te benutten.
We hebben een spaarhypotheek of beleggingshypotheek – wat doen we daarmee na onze scheiding?
Als je een spaarhypotheek hebt en gaat scheiden, is het verstandig om je goed te laten informeren over de fiscale gevolgen bij een bankspaarhypotheek.
Je kunt de verzekering op één naam zetten, splitsen of afkopen. De keuze hangt af van wie de woning behoudt, hoeveel kapitaal is opgebouwd en wat je fiscaal wilt optimaliseren. Wil je de bankspaarhypotheek afwikkelen door de afkoopwaarde te verdelen of de polis voortzetten? Houd je de verzekering? Dan blijft de premie lopen en bouw je verder kapitaal op.
We houden de verzekering
Dit is vaak de beste optie als je de woning samen blijft bezitten of als één partner de woning overneemt. Een mediator kan helpen bij het maken van deze keuze en het vastleggen van afspraken.
Als je de verzekering houdt, moet je bepalen wie de premie betaalt en wie de verzekering op zijn naam zet.
Je kunt de verzekering op één naam zetten zonder fiscale gevolgen, mits de voorwaarden geldig blijven. Dit is handig als één partner de woning behoudt. Je kunt ook de verzekering splitsen.
Dit betekent dat beide partners een eigen verzekering krijgen. De Belastingdienst staat dit toe zonder extra heffing, mits voldaan blijft aan de voorwaarden.
Bij splitsing is het belangrijk om de bandbreedte in de gaten te houden. Een mediator kan helpen bij het opstellen van een convenant waarin de afspraken over de spaarhypotheek staan. Zo voorkom je misverstanden en fiscale problemen achteraf. De kosten voor mediation liggen meestal tussen € 120 en € 200 per uur, afhankelijk van de complexiteit.
Praktische tips bij scheiden met een spaarhypotheek
Check eerst de voorwaarden van je verzekering. Kijk naar de bandbreedte, de einddatum en de mogelijkheden tot splitsen of overname.
Vraag de verzekeraar om een overzicht van het opgebouwde kapitaal en de fiscale gevolgen van wijzigingen.
Overleg met een MfN-gecertificeerd mediator of een financieel adviseur. Zij kunnen je helpen bij het maken van de juiste keuzes en het vastleggen van afspraken. De kosten voor mediation liggen tussen € 120 en € 200 per uur, afhankelijk van de complexiteit.
Sommige verzekeraars of werkgevers vergoeden mediation deels. Gebruik de KEW-uitkering voor aflossing van de eigenwoningschuld om de belastingvrijstelling te benutten.
Dit kan je duizenden euro’s belasting besparen. Let wel op dat je voldoet aan de voorwaarden van de verzekering en de belastingdienst. Dit artikel is informatief van aard en is geen juridisch advies. Raadpleeg altijd een MfN-gecertificeerd mediator of juridisch adviseur voor jouw specifieke situatie. Mediationuitkomsten zijn afhankelijk van individuele omstandigheden.