Scheiden met een bankspaarhypotheek: Fiscale gevolgen van het afkopen van de spaarrekening
Een scheiding is al ingewikkeld genoeg zonder dat je ook nog eens in de fiscale valkuilen van je hypotheek trapt. Vooral als je een bankspaarhypotheek hebt, speelt er van alles rondom die spaarrekening.
De waarde die jullie hebben opgebouwd, is vaak een behoorlijk kapitaal. Hoe je dit verdeelt en wat de fiscale gevolgen zijn, bepaalt mede jullie financiële toekomst. Dit gaat niet alleen over geld, maar over rust en een stabiele basis na de scheiding.
De Belastingdienst kijkt streng naar wat er met dat spaarpotje gebeurt. Een verkeerde keuze kan zomaar duizenden euro’s aan onverwachte belastingen opleveren.
Een goede mediator helpt jullie om deze keuzes samen te maken en vast te leggen. Zo voorkom je dat jarenlang sparen straks wordt uitgekleed door de fiscus.
Wat is een bankspaarhypotheek?
Een bankspaarhypotheek is een speciale vorm van hypotheek waarbij je naast je lening een aparte spaarrekening opent: de Spaarrekening Eigen Woning (SEW). Het idee is simpel: je betaalt elke maand rente over je hypotheeklening en je stort geld op de SEW.
Het spaargeld op die rekening levert rente op en groeit zo naar het bedrag toe dat je nodig hebt om op de einddatum de hypotheek af te lossen. Het slimme aan dit systeem is de fiscale behandeling. De rente die je over de lening betaalt, mag je aftrekken in je belastingaangifte (mits de hypotheek is afgesloten vóór 1 januari 2013).
Tegelijkertijd groeit het spaargeld in box 1 volledig belastingvrij. Je betaalt dus geen vermogensbelasting over het gespaarde kapitaal.
Let wel op: een SEW bevat geen overlijdensrisicoverzekering. Die moet je apart regelen.
Voorwaarden bankspaarhypotheek
De spelregels van de Belastingdienst zijn strikt. Een bankspaarhypotheek mocht alleen worden afgesloten door starters vóór 1 januari 2013.
Bestaande hypotheken mochten doorgaan of worden overgesloten, onder dezelfde fiscale voorwaarden. Een belangrijke regel is de bandbreedte voor je inleg.
Het bedrag dat je jaarlijks mag storten mag niet meer dan tien keer het laagste bedrag zijn dat je ooit in een jaar hebt gestort. Overschrijden van deze bandbreedte leidt tot fiscale problemen. Ook de einddatum is cruciaal.
De lening en de SEW moeten op dezelfde datum eindigen. De rente over de lening is aftrekbaar, maar alleen als de lening voor de eigen woning wordt gebruikt.
Vergeet niet dat je bank akkoord moet gaan als de hypotheek na de scheiding op naam van slechts één partner wordt voortgezet. De bank zal de financiële draagkracht van die partner moeten toetsen.
Vrijstellingen bankspaarhypotheek
De fiscale voordelen van de SEW zijn groot, maar er zit een adder onder het gras: de fiscus wil belasting heffen als je het spaargeld opneemt voor iets anders dan aflossing van de eigenwoningschuld. Om te voorkomen dat je jarenlang belastingvoordeel moet terugbetalen, zijn er belangrijke vrijstellingen. Scheiden met een spaarhypotheek en de fiscale gevolgen daarvan vragen om een zorgvuldige aanpak; als je de spaarwaarde gebruikt om je hypotheek af te lossen, hoef je over de opname geen belasting te betalen.
De hoogte van de vrijstelling hangt af van hoe lang je hebt gespaard.
- € 36.900 bij een inlegperiode van minimaal 15 jaar;
- € 162.500 bij een inlegperiode van minimaal 20 jaar.
De bedragen worden jaarlijks geïndexeerd. Voorbeelden (geïndexeerd over 2017) zijn:
Wat gebeurt er met de spaarhypotheek bij een scheiding?
Als je de SEW wilt afkopen zonder de vrijstelling te halen, betaal je over het hele bedrag inkomstenbelasting. Een mediator kan helpen om dit in de berekeningen mee te nemen. Bij een echtscheiding is de opgebouwde waarde op de SEW vaak gezamenlijk eigendom.
Jullie moeten deze waarde verrekenen. De Belastingdienst onderscheidt drie opties voor een kapitaalverzekering eigen woning (KEW), maar deze logica gaat ook op voor een SEW: de verzekering (of rekening) op één naam zetten, splitsen of afkopen.
Bij een bankspaarhypotheek afwikkelen is splitsen vaak technisch niet mogelijk; de waarde moet worden verdeeld. Belangrijk is dat jullie afspraken hierover vastlegt in het echtscheidingsconvenant. Wijzigingen, zoals een naamswijziging of het overzetten van de rekening op één naam, moet je altijd doorgeven aan de bank en de hypotheekverstrekker. Zo voorkom je dat de administratie in de war raakt en je onverwacht geconfronteerd wordt met fiscale problemen.
Stel, één partner blijft in de woning en neemt de hypotheek over. Dan moet de ander worden uitgekocht.
1. Als één van jullie in het huis blijft wonen
De opgebouwde waarde op de SEW moet worden verdeeld. Vaak wordt de waarde meegenomen in de berekening van de partner die het huis overneemt.
Die partner moet de ander dus uitbetalen. De bank moet akkoord gaan met de overname van de hypotheek. De partner die het huis verlaat, krijgt zijn aandeel in de spaarwaarde uitgekeerd.
Als dit geld niet wordt gebruikt voor aflossing van een eigenwoningschuld, kan dit belastingheffing tot gevolg hebben. Een goede mediator helpt om de fiscale gevolgen van de afkoop van een woekerpolis inzichtelijk te maken en te zorgen dat de uitkering fiscaal zo gunstig mogelijk verloopt, bijvoorbeeld door tijdelijk een nieuwe eigenwoningschuld aan te gaan. Als jullie de woning verkopen, wordt de hypotheek afgelost met de verkoopopbrengst.
De restwaarde van de SEW kan dan worden gebruikt voor een nieuwe woning.
2. Als jullie het huis verkopen
Als de SEW wordt gebruikt voor de aflossing van de eigenwoningschuld (de hypotheek op de oude woning), valt de opname onder de vrijstelling. Hierover betaal je geen belasting.
Is er na de aflossing nog geld over op de SEW? Dit moet worden verdeeld. Ook hier geldt: als je het bedrag opneemt zonder het te gebruiken voor een eigenwoningschuld, betaal je belasting.
Een veelgehoorde tip is om de SEW te gebruiken voor de nieuwe hypotheek, om zo de fiscale voordelen te behouden.
De mediator helpt bij het opstellen van de verdeling en het vastleggen van deze afspraken.
Praktische tips voor jullie scheiding
Een bankspaarhypotheek bij een scheiding vraagt om een zorgvuldige aanpak. Voorkom dat je later voor verrassingen komt te staan.
- Leg alles vast: Zorg dat alle afspraken over de verdeling van de spaarwaarde en de hypotheek duidelijk staan in het echtscheidingsconvenant. Dit is jullie juridische basis.
- Reken de bandbreedte na: Voordat je na de scheiding weer geld stort in de SEW (als dat mogelijk is), controleer dan de bandbreedte-regel. De inleg mag maximaal 10x het laagste bedrag zijn. Overschrijding leidt tot fiscale problemen.
- Geef wijzigingen door: Wijzigingen in namen, adressen of de rekeninghouder moet je direct melden bij de bank en de hypotheekverstrekker.
- Check de vrijstelling: Weet hoeveel jaar er precies is gespaard. Dit bepaalt de hoogte van de vrijstelling bij aflossing (€ 36.900 of € 162.500, geïndexeerd).
- Haal er een expert bij: Een MfN-gecertificeerd mediator kan helpen om deze complexe materie te vertalen naar heldere afspraken.
De volgende tips helpen jullie op weg: Een scheiding met een bankspaarhypotheek is complex, maar met de juiste begeleiding kom je er samen uit. Zo leg je een basis voor een financieel gezonde toekomst.
Disclaimer: Dit artikel is informatief van aard en is geen juridisch advies. Raadpleeg altijd een MfN-gecertificeerd mediator of juridisch adviseur voor jouw specifieke situatie. Mediationuitkomsten zijn afhankelijk van individuele omstandigheden.