Bankspaarhypotheek afwikkelen: Afkoopwaarde verdelen of polis voortzetten
Een scheiding is al ingewikkeld genoeg zonder dat je ook nog eens je hypotheek moet ontwarren. Als je een spaarhypotheek hebt afgesloten vóór 2013, sta je voor een belangrijke keuze: wat doe je met die spaarpolis of bankspaarrekening?
Ga je de afkoopwaarde direct verdelen of zet je de polis voort? Deze beslissing heeft direct impact op je portemonnee en je toekomst. We duiken in de praktijk van vandaag, zodat je weet wat je kunt verwachten.
Wat is een spaarhypotheek?
Een spaarhypotheek is een speciale hypotheekvorm die je afsluit vóór 2013. Je betaalt maandelijks rente en bouwt tegelijkertijd spaargeld op.
Dit spaargeld zit in een aparte pot: een bankspaarrekening of een levensverzekering. Aan het einde van de looptijd los je de hypotheek in één keer af met dit gespaarde kapitaal.
Deze hypotheekvorm is fiscaal aantrekkelijk. De opgebouwde waarde in je polis of rekening is belastingvrij, mits je voldoet aan de voorwaarden. Omdat je deze hypotheek vóór 2013 afsloot, val je onder het overgangsrecht. Dit betekent dat de oude, gunstige regels voor hypotheekrenteaftrek voor jou blijven gelden, zolang je hoofdverblijf op 31 december 2012 al in het huis was.
Er zijn twee hoofdtypen. Bij een klassieke spaarhypotheek zit het spaargeld in een levensverzekering, de zogenaamde kapitaalverzekering eigen woning.
Bij een bankspaarhypotheek zit het spaargeld op een bankspaarrekening. Het grootste verschil? Bij banksparen is er geen overlijdensrisicoverzekering inbegrepen. Een bekende variant is de hybride hypotheek.
Dit is een mix tussen een spaarhypotheek en een beleggingshypotheek. Je betaalt elke maand rente en een premie.
De hybride hypotheek
Dit geld wordt belegd, waardoor de waarde kan fluctueren. Het idee is dat je aan het einde van de looptijd voldoende kapitaal hebt opgebouwd om de hypotheek af te lossen.
Bij een scheiding is dit type vaak complexer omdat de beleggingswaarde kan schommelen.
Je spaarhypotheek oversluiten
Bij een scheiding ontstaat vaak de vraag of je de hypotheek moet oversluiten.
Dit is niet altijd nodig of verstandig. Als je beiden in het huis blijft wonen, kun je de hypotheek meestal ongewijzigd voortzetten. Gaat één van jullie eruit?
Dan moet de vertrekkende partner worden uitgekocht. De spaarpolis speelt hierbij een cruciale rol.
De meeste banken, zoals ABN AMRO, staan het toe om de hypotheek over te nemen op één naam, mits het inkomen dit toelaat.
Je hoeft de hypotheekvorm niet direct aan te passen. Wel moet je een keuze maken voor de opgebouwde waarde. Deze keuze is definitief en heeft fiscale consequenties. Veel mensen oversluiten hun spaarhypotheek naar een annuïteitenhypotheek.
Dit kan voordelig zijn als de rente laag is, maar je verliest dan wel de fiscale voordelen van de spaarhypotheek. Het oversluiten zelf kost geld: notariskosten, advieskosten en eventuele boetes. Reken op €1.500 tot €3.000 aan bijkomende kosten.
Je opbouwproduct afkopen bij de verkoop van je huis
Als je het huis verkoopt, moet je iets doen met je spaarpolis of bankspaarrekening. Je hebt drie opties: afkopen, voortzetten of doorschuiven.
Afkopen betekent dat je de huidige waarde van de polis direct laat uitkeren.
Dit bedrag gebruik je om de hypotheek (deels) af te lossen. Het is een snelle manier om de financiële boedel te verdelen. Houd bij scheiden met een bankspaarhypotheek de fiscale gevolgen goed in de gaten. Bij ABN AMRO verloopt afkopen via een specifieke procedure.
Je dient een afkoopverklaring in bij de notaris. Enkele dagen voor de notariële overdracht ontvang je een aflosnota met de exacte waarde van je spaarpolis.
Jouw mogelijkheden om je opbouwproduct af te kopen of te beëindigen
Op de dag van overdracht wordt de polis definitief afgekocht. Enkele weken later ontvang je een eindafrekening waarin alle bedragen worden verrekend. Let op: als je de polis afkoopt, verlies je de fiscale vrijstelling. Het opgebouwde kapitaal wordt belast, tenzij je scheiden met een spaarhypotheek en de fiscale gevolgen goed regelt door het te herinvesteren in een nieuwe eigen woning.
Dit is een complex punt waarbij een mediator je kan helpen de gevolgen in kaart te brengen.
De keuze hangt af van je persoonlijke situatie. Ga je scheiden en blijft één partner in het huis? Dan is voortzetten vaak logisch.
De partner die blijft, neemt de polis over en betaalt de ander uit. Gaan jullie allebei het huis uit?
Dan is afkopen de meest voor de hand liggende optie. Een andere mogelijkheid is doorschuiven naar een nieuwe polis voor een nieuw huis. Dit kan alleen als je binnen een bepaalde termijn een nieuwe woning koopt.
De fiscale voordelen blijven dan behouden. Dit is een specialistische constructie waarbij je een adviseur nodig hebt.
Beleggingspolis afkopen
De kosten voor het afkopen zijn afhankelijk van de poliswaarde. Er zijn geen directe kosten voor afkoop, maar de notaris rekent wel voor de afwikkeling.
Reken op €500 tot €1.000 voor de notariële afhandeling van de hypotheekwijziging. Heb je een beleggingspolis? Dan is de procedure iets anders.
Bij ABN AMRO moet je de benodigde formulieren uiterlijk 16 werkdagen voor de notariële overdracht insturen. De waarde van een beleggingspolis schommelt, dus timing is belangrijk.
Een dag eerder of later kan honderden euros schelen. De afkoopwaarde van een beleggingspolis is niet gegarandeerd. Het hangt af van de beurskoersen op het moment van afkopen. Bij een scheiding wil je de fiscale gevolgen van de afkoop van een woekerpolis zoveel mogelijk beperken.
Bankspaarrekening beëindigen
Overleg met je mediator hoe je hiermee omgaat. Beëindig je een bankspaarrekening?
Dan is het proces eenvoudiger dan bij een levensverzekering. Je sluit de rekening af en het saldo wordt uitgekeerd. Dit bedrag is direct beschikbaar voor aflossing.
Bij ABN AMRO gebeurt dit automatisch bij de notariële overdracht. Let op de bandbreedte van je spaarpolis.
Dit is het verschil tussen de poliswaarde en de fiscale vrijstelling. Overschrijd je de bandbreedte? Dan betaal je belasting over het meerdere.
Beleggingsrekening beëindigen
Dit is een veelgemaakte fout bij scheidingen. Laat je hierover altijd voorlichten.
Beleggingsrekeningen bij banken zoals ABN AMRO kun je ook beëindigen. Dit doe je door een verzoek in te dienen bij de bank.
De uitkering geschiedt meestal binnen enkele weken. Ook hier geldt: de waarde is afhankelijk van de markt. Als je de rekening beëindigt, moet je dit melden bij de Belastingdienst.
De opbrengst kan invloed hebben op je belastingaangifte. Een mediator kan je helpen deze gevolgen te overzien.
Praktische tips voor de afwikkeling
De keuze tussen afkopen of voortzetten is persoonlijk. Toch zijn er een paar gouden regels.
Ten eerste: check altijd de bandbreedte van je spaarpolis. Dit voorkomt fiscale boetes.
Ten tweede: geef bij de notaris aan dat je de hypotheek geheel wilt aflossen met de afkoopwaarde. Dit moet schriftelijk worden vastgelegd. Overweeg mediation.
Een MfN-gecertificeerd mediator helpt jullie om tot een gezamenlijke afspraak te komen over de hypotheek. Dit is vaak goedkoper en sneller dan een juridische procedure.
Mediationkosten liggen meestal tussen €120 en €180 per uur per persoon. Een volledig traject kost vaak tussen €1.500 en €3.000, afhankelijk van de complexiteit. Sommige verzekeraars of werkgevers vergoeden mediation deels. Check dit altijd. Een mediator kan ook helpen bij het aanvragen van een vergoeding via de Raad voor Rechtsbijstand, als je inkomen laag is.
Dit artikel is informatief van aard en is geen juridisch advies. Raadpleeg altijd een MfN-gecertificeerd mediator of juridisch adviseur voor jouw specifieke situatie. Mediationuitkomsten zijn afhankelijk van individuele omstandigheden.