De fiscale gevolgen van het voortzetten van een eigen woningreserve na de scheiding
Na een scheiding sta je voor veel praktische keuzes, en een van de grootste is wat er met het huis gebeurt.
Misschien blijf je er wonen, misschien verlaat je het huis. Hoe dan ook, de Belastingdienst kijkt mee. De fiscale regels rondom je eigen woning kunnen flink wat impact hebben op je portemonnee.
Het gaat dan vooral om de eigenwoningreserve en de bijleenregeling. Deze regels bepalen hoeveel hypotheekrente je nog mag aftrekken en of je ruimte hebt voor een nieuwe woning. Begrijpen hoe dit werkt, helpt je om goede afspraken te maken tijdens de mediation.
U gaat uit elkaar en hebt een eigen woning
Op het moment dat je uit elkaar gaat, verandert er fiscaal veel. Jij en je ex-partner waren tot dan toe fiscale partners.
Dat betekent dat je gezamenlijk aangifte deed en gebruikmaakte van elkaars heffingskortingen en aftrekposten. Na de scheiding verandert dat. Vanaf het moment dat je niet meer samenwoont, ben je geen fiscale partners meer.
Dit heeft direct gevolgen voor de eigen woning. De hypotheekrenteaftrek blijft voorlopig nog mogelijk, maar de regels worden strakker.
De Belastingdienst hanteert een overgangsregeling voor de eigen woning na een scheiding. Als je de woning verlaat, mag je de hypotheekrente over dat huis nog maximaal twee jaar aftrekken. Dat is fijn, want het geeft je de tijd om de boel te regelen.
Koop je binnen die twee jaar een nieuwe eigen woning? Dan mag je in sommige gevallen zelfs over beide woningen de rente aftrekken. Dit is een belangrijk voordeel in de overgangsperiode.
U blijft in de woning wonen
Blijf je na de scheiding in de echtelijke woning wonen? Dan verandert er voor jou fiscaal minder. Jij bent en blijft de eigenaar en hoofdbewoner.
De hypotheekrente blijf je aftrekken, zolang de woning als eigen woning kwalificeert.
Je ex-partner kan de woning niet meer als eigen woning claimen, tenzij er specifieke afspraken zijn gemaakt. De fiscale gevolgen voor jou zijn dus helderder dan wanneer je vertrekt.
Wel is het belangrijk om de verdeling van de eigenwoningreserve vast te leggen. De eigenwoningreserve is het bedrag dat je moet aftrekken van je nieuwe hypotheekschuld als je een andere woning koopt. Bij een huwelijk in gemeenschap van goederen heeft ieder 50% van de reserve.
Bij huwelijkse voorwaarden of samenwoning volg je de eigendomsverhouding uit de akte of overeenkomst.
Zorg dat deze verdeling duidelijk is in je scheidingsconvenant.
U en uw fiscale partner zijn uit elkaar
Op het moment dat je uit elkaar bent, ben je geen fiscale partner meer.
Dit betekent dat je elk apart aangifte doet. De hypotheekrenteaftrek voor de woning die je verlaat, loopt nog maximaal twee jaar door. Dit is een wettelijke overgangsregeling. Je ex-partner die in de woning blijft, kan de rente gewoon blijven aftrekken.
Jij, als vertrekkende partner, kunt dat ook nog even, maar let op: na die twee jaar vervalt dit recht. De eigenwoningreserve speelt hier een cruciale rol.
Bij verkoop of vervreemding van de woning wordt de reserve berekend. Dit is het verschil tussen de verkoopprijs en de openstaande hypotheekschuld.
Als je de woning uitkoopt of verkoopt, komt dit bedrag in de reserve. Deze reserve verlaagt je eigenwoningschuld voor de toekomst. Je mag dus minder hypotheekrente aftrekken totdat de reserve is verbruikt.
Hebt u uw ex-partner uitgekocht?
Als je je ex-partner uitkoopt, wordt de woning jouw eigendom. Je betaalt de ex-partner diens aandeel in de overwaarde.
Fiscaal gezien verandert er voor jou niet veel: je blijft de eigenaar en hoofdbewoner. Je ex-partner heeft na de uitkoop geen recht meer op de hypotheekrenteaftrek voor deze woning.
Wel kan de eigenwoningreserve van je ex-partner invloed hebben op de eigenwoningschuld, maar bij uitkoop heeft diens reserve geen invloed op jouw schuld. Dit is een belangrijk voordeel. De bijleenregeling kan hier wel spelen. Als je na de uitkoop een nieuwe woning koopt, moet je de eigenwoningreserve van je ex-partner meenemen in de berekening.
Bij huwelijk in gemeenschap van goederen heeft ieder 50% van de reserve.
Bij huwelijkse voorwaarden volg je de akte. Zorg dat dit helder is vastgelegd, zodat je niet voor verrassingen komt te staan.
Uw fiscale partner is overleden
Overlijden van een fiscale partner is een emotionele gebeurtenis, en er komt ook fiscaal veel op je af. De eigen woning blijft in principe jouw woning.
De hypotheekrenteaftrek loopt door. Wel moet je de eigenwoningreserve van je overleden partner verrekenen.
Dit is nodig om te bepalen hoeveel ruimte je nog hebt voor een eventuele nieuwe woning. De verdeling van de eigenwoningreserve hangt af van de huwelijksvorm. Bij gemeenschap van goederen heb je 50% van de reserve.
Bij huwelijkse voorwaarden volg je de akte. Als je besluit de woning te verkopen, wordt de reserve berekend op basis van de verkoopprijs en de openstaande schuld. Dit bedrag verlaagd je toekomstige eigenwoningschuld.
Bijleenregeling na echtscheidingsregeling
De bijleenregeling is een belangrijk fiscaal concept. Als je je woning verkoopt en een nieuwe koopt, moet je de overwaarde gebruiken voor de nieuwe hypotheek. Het deel van de overwaarde dat je niet gebruikt, komt in de eigenwoningreserve.
Dit verlaagd je eigenwoningschuld en dus je aftrekbare rente. Na een scheiding kan dit ingewikkeld zijn, omdat je te maken hebt met twee reserves: die van jou en die van je ex-partner.
Bij een scheiding in gemeenschap van goederen heeft ieder 50% van de reserve. Bij huwelijkse voorwaarden volg je de akte.
Als je je ex-partner uitkoopt, heeft diens reserve geen invloed op jouw schuld. Als je beiden een nieuwe woning koopt, moet je de reserves verrekenen. Dit kan betekenen dat je minder hypotheekrente kunt aftrekken. Een mediator kan helpen om dit helder vast te leggen in je scheidingsconvenant.
Twee eigen woningen in tussenperiode?
In de periode tussen het verlaten van de woning en de officiële scheiding, kunnen jij en je ex-partner beiden als fiscale partner twee eigen woningen hebben. De fiscale aspecten van het voortgezet gebruik van de woning zijn hierbij cruciaal en bevestigd in rechtspraak.
Dit betekent dat je over beide woningen hypotheekrenteaftrek kunt claimen, zolang je fiscale partners bent. Ook bij de fiscale afwikkeling van de overbedelingsvordering is het verstandig om goed naar de verdeling van de woning te kijken.
Na de scheiding vervalt dit recht en start de overgangsregeling van maximaal twee jaar. Let op: na die twee jaar ontstaat alsnog een eigenwoningreserve voor de vertrokken ex-partner. Dit betekent dat de reserve wordt berekend op het moment van verkoop of vervreemding.
- Verdeling eigenwoningreserve: bij huwelijk in gemeenschap van goederen ieder 50%, bij huwelijkse voorwaarden volg de akte, bij samenwoning volg eigendomsverhouding.
- Als u ex-partner uitkoopt, heeft diens eigenwoningreserve geen invloed op uw eigenwoningschuld.
- Tussen verlaten woning en echtscheidingsverzoek kunnen fiscale partners wel twee eigen woningen hebben (bevestigd in rechtspraak).
- Let op: na maximaal twee jaar ontstaat alsnog een eigenwoningreserve voor vertrokken ex-partner.
De Belastingdienst houdt dit scherp in de gaten. Zorg dat je dit meeneemt in je planning en afspraken.
Tips voor de praktijk: De fiscale gevolgen van het voortzetten van een eigen woningreserve na de scheiding zijn complex. Het is verstandig om tijdig de fiscale eenheid te verbreken na de echtscheiding. Een MfN-gecertificeerd mediator kan helpen om de juiste afspraken te maken en de fiscale impact te beperken. De kosten voor mediation variëren, maar liggen vaak tussen € 100 en € 150 per uur per persoon.
Een traject kost gemiddeld € 1.500 tot € 3.000 per persoon. Soms vergoedt de Raad voor Rechtsbijstand een deel van de kosten, of is er een regeling via je werkgever of verzekering.
Disclaimer: Dit artikel is informatief van aard en is geen juridisch advies. Raadpleeg altijd een MfN-gecertificeerd mediator of juridisch adviseur voor jouw specifieke situatie. Mediationuitkomsten zijn afhankelijk van individuele omstandigheden.