Uitbetaling van niet-genoten vakantiedagen in een beëindigingsovereenkomst
Stel je voor: je dienstverband eindigt, je hebt nog 25 vakantiedagen openstaan en je werkgever stelt voor om die uit te betalen. Klinkt goed, toch? Maar let op: hoe dit werkt, wat je krijgt en wat je moet checken, is lang niet altijd duidelijk.
Vooral in een beëindigingsovereenkomst (vaststellingsovereenkomst) spelen harde regels en valkuilen. In dit artikel leg ik je uit wat je moet weten over de uitbetaling van niet-genoten vakantiedagen, hoe je onderhandelt en hoe mediation hierbij kan helpen.
Uitbetaling van vakantiedagen en vakantietoeslag
Als je dienstverband eindigt, heb je recht op uitbetaling van je openstaande vakantiedagen. Dit geldt voor zowel wettelijke als bovenwettelijke dagen.
De vakantietoeslag van 8% hoort daar ook bij. Dat is wettelijk geregeld, dus je werkgever kan hier niet zomaar van afwijken.
Wettelijke vakantiedagen zijn de dagen die je minimaal per jaar opbouwt: bij een 5-daagse werkweek zijn dat 20 dagen. Bovenwettelijke dagen bouw je op als je meer dan dat minimum krijgt. Bij ontslag worden beide soorten uitbetaald. Dat is een stuk gunstiger dan tijdens je dienstverband: dan mag je alleen bovenwettelijke dagen afkopen, en nooit je wettelijke minimum van 20 dagen.
Hoe bereken je de waarde van een vakantiedag?
De waarde van een vakantiedag hangt af van je loon en je werkdagen. Reken simpel: je maandsalaris gedeeld door het aantal werkdagen per maand.
Voor een 5-daagse werkweek is een vakantiedag dus je dagloon. Daarbovenop komt de vakantietoeslag van 8%. Stel: je verdient €3.000 bruto per maand en werkt 5 dagen per week.
Dan is je dagloon ongeveer €138 (€3.000 / 21,75 werkdagen). Een openstaande vakantiedag is dan €138 + 8% toeslag = €149.
Heb je 10 dagen openstaan? Dan krijg je dus €1.490 bruto uitbetaald. Simpel, maar wel belangrijk om zelf te controleren.
Laat je vaststellingsovereenkomst controleren
Een vaststellingsovereenkomst (VSO) is het document waarin je ontslag wordt geregeld. Hierin staat ook wat er met je vakantiedagen gebeurt.
Laat dit altijd controleren door een specialist. In 95% van de gevallen is aanpassing nodig, vooral rond vakantiedagen en andere financiële afspraken. Een mediator of jurist kijkt of de afspraken kloppen en of je niet te veel inlevert.
Mediation is hierbij een goede optie: een onafhankelijke mediator helpt je en je werkgever om samen tot een eerlijke overeenkomst te komen. De kosten voor mediation liggen vaak tussen €150 en €200 per uur, en een traject kost gemiddeld €1.000 tot €2.500.
Vaststellingsovereenkomst ontvangen?
Vaak betaalt je werkgever (een deel) van de kosten, of kun je een vergoeding aanvragen via de Raad voor Rechtsbijstand.
Als je een VSO krijgt voorgelegd, teken niet direct. Vraag eerst een opgave van je openstaande vakantiedagen en neem het exacte saldo op in de overeenkomst. Check ook of er clausules staan waarin niet-genoten dagen als genoten worden beschouwd. Ga hier niet zomaar mee akkoord: dat kan je veel geld kosten.
Opname en vervallen van vakantiedagen
Vakantiedagen zijn niet eeuwig geldig. Wettelijke en bovenwettelijke dagen vervallen op verschillende momenten.
Wettelijke vakantiedagen
Het is slim om je saldo zelf bij te houden en bij ontslag de administratie van je werkgever op te vragen.
Bij een conflict over het aantal dagen kan de rechter uitgaan van jouw administratie als je werkgever geen deugdelijke registratie bijhoudt. Wettelijke vakantiedagen vervallen per 1 juli van het jaar ná het jaar waarin je ze opbouwde. Dagen die je in 2023 opbouwt, vervallen dus op 1 juli 2024.
Bovenwettelijke vakantiedagen
Je moet ze dus tijdig opnemen. Als je ontslag neemt of wordt ontslagen, worden openstaande wettelijke dagen alsnog uitbetaald.
Bovenwettelijke dagen vervallen pas na 5 jaar. Ze zijn dus langer geldig. Ook deze dagen worden bij ontslag uitbetaald. Let op: tijdens je dienstverband mag je alleen bovenwettelijke dagen afkopen, nooit je wettelijke minimum.
Niet kunnen opnemen van vakantiedagen
Soms lukt het niet om alle vakantiedagen op te nemen, bijvoorbeeld door drukte of bij onenigheid tijdens ziekte.
Dat is vervelend, maar bij ontslag krijg je alsnog betaald voor die dagen. Je werkgever mag je niet dwingen om die dagen in te leveren zonder compensatie. Mocht er een conflict over de uitbetaling van vakantiegeld ontstaan, bijvoorbeeld bij een faillissement, dan kan goede mediation helpen. Als je werkgever geen goede administratie bijhoudt, kan dat in je voordeel werken.
De wet verplicht werkgevers om een deugdelijke vakantieregistratie te voeren (art. 7:641 lid 2 BW). Doe je werkgever hier niet, dan kan een rechter beslissen op basis van jouw gegevens.
Uitbetaling van vakantiedagen bij ontslag
Bij einde dienstverband heb je recht op uitbetaling van alle openstaande vakantiedagen, zowel wettelijk als bovenwettelijk. Je krijgt ook de vakantietoeslag van 8% over die dagen.
Dit staat in de wet en is in veel cao’s verder uitgewerkt. Check of je VSO dit expliciet noemt. Neem een clausule op als: “De werkgever betaalt de openstaande vakantiedagen (inclusief 8% toeslag) uit op de einddatum.” Zo voorkom je discussie achteraf.
Afkoop: tijdens dienstverband
Wil je tijdens je dienstverband vakantiedagen afkopen? Dan mag dat alleen voor bovenwettelijke dagen.
Je wettelijke minimum van 20 dagen (bij 5-daagse week) mag je niet afkopen. Dit is om te voorkomen dat je te weinig rust krijgt, net zoals er bij een conflict over de wettelijke bedenktijd vaak bemiddeling nodig is.
Stel: je hebt 30 vakantiedagen per jaar, waarvan 10 bovenwettelijk. Je mag die 10 dagen afkopen, maar nooit de eerste 20. De afkoopwaarde is je dagloon plus 8% toeslag.
Afkoop: einde dienstverband
Bij einde dienstverband mag je wél alle openstaande dagen afkopen, ook je wettelijke dagen.
Dit is een groot verschil met afkoop tijdens je dienstverband. Zorg dat dit goed wordt vastgelegd in je VSO.
Een voorbeeld: je hebt 15 wettelijke en 10 bovenwettelijke dagen openstaan. Beide soorten worden uitbetaald. Reken uit: 25 dagen × (dagloon + 8%) = je totale bedrag. Laat dit controleren, want soms proberen werkgevers alleen de bovenwettelijke dagen uit te betalen.
Inhoudingen op uitbetaalde vakantiedagen
Over uitbetaalde vakantiedagen betaal je belasting en premies, net als over loon. Er mag geen inhouding plaatsvinden voor andere zaken, zoals een onterechte boete of onkosten, tenzij dit expliciet in de VSO staat en jij ermee akkoord gaat.
Wees alert op clausules waarin inhoudingen worden genoemd. Een mediator kan helpen om dit eerlijk te verdelen.
Loonwaarde vakantiedagen
De loonwaarde van een vakantiedag is je dagloon plus 8% toeslag. Als je onregelmatig werkt of toeslagen krijgt, tel die dan ook mee. Dit staat in art.
Onregelmatigheidstoeslag
7:640 lid 2 BW. Werkt je onregelmatig?
Dan tel je de onregelmatigheidstoeslag mee in de waarde van je vakantiedag. Dit is belangrijk voor een eerlijke uitbetaling. Check je loonstrook of vraag je werkgever om een specificatie.
Verklaring uitbetaalde vakantiedagen
Na uitbetaling ontvang je een verklaring of specificatie van je werkgever. Hierop staat hoeveel dagen zijn uitbetaald en wat de waarde was.
Bewaar dit goed voor je administratie en belastingaangifte. Als je werkgever geen deugdelijke administratie bijhoudt, kan dit een onderdeel worden van mediation. Een mediator helpt om de juiste gegevens boven tafel te krijgen.
Afwijken is mogelijk
Afwijken van de wet is alleen mogelijk als dit in je cao of arbeidsovereenkomst staat en jij ermee akkoord gaat. Soms staan er gunstigere regels in de cao, zoals een langere vervaldatum voor wettelijke dagen. Check dit altijd. Mediation kan helpen om afspraken te maken die passen bij jouw situatie.
Een MfN-gecertificeerd mediator zorgt voor een eerlijk proces en een duurzame oplossing.
Kosten: indicatief €150-200 per uur, vaak deels vergoed.
Dit artikel is informatief van aard en is geen juridisch advies. Raadpleeg altijd een MfN-gecertificeerd mediator of juridisch adviseur voor jouw specifieke situatie. Mediationuitkomsten zijn afhankelijk van individuele omstandigheden.