Schadevergoedingen en smartengeld: Privévermogen of vallen ze in de gemeenschap
Je staat op het punt om te scheiden en vraagt je af of die schadevergoeding die je misschien krijgt, van jou alleen is of dat je ex-partner er ook aanspraak op kan maken. Die onzekerheid voelt vast ongemakkelijk.
Schadevergoedingen en smartengeld kunnen flink oplopen, en wie het mag houden, bepaalt straks mede jouw financiële toekomst. Laten we dit helder uitleggen, zonder ingewikkelde juridische taal, zodat je precies weet wat je te wachten staat.
Wat zijn schadevergoedingen en smartengeld eigenlijk?
Een schadevergoeding is geld dat je krijgt om een financieel verlies te herstellen. Denk aan medische kosten na een ongeluk of gederfde inkomsten. Smartengeld is anders: het compenseert leed dat je niet in euro’s kunt uitdrukken, zoals pijn, verdriet of een verminkt gezicht.
In Nederland regelt de wet dit via artikel 6:106 BW. Je krijgt het bijvoorbeeld als iemand jouw lichamelijke integriteit schendt of als je ernstig in je eer bent aangetast.
Waarom is dit belangrijk bij een scheiding? Omdat je vermogen wordt verdeeld.
Is de vergoeding privévermogen of valt hij in de gemeenschap van goederen? Dat bepaalt of je ex-partner er recht op heeft. Bij mediation scheiding bespreek je dit soort vragen vaak als eerste.
Een mediator helpt je om samen tot een oplossing te komen, zonder dat een rechter het voor je beslist.
Dit voorkomt onnodige conflicten en houdt de kosten laag.
De kern: privé of gemeenschap?
In Nederland zijn er twee hoofdregels. Is jullie huwelijk gesloten vóór 1 januari 2018?
Dan gold de algehele gemeenschap van goederen, tenzij je huwelijkse voorwaarden had. Is het na die datum?
Dan valt alleen het gezamenlijke vermogen in de gemeenschap, en blijft wat je al had privé. Schadevergoedingen en smartengeld vallen meestal onder privévermogen, volgens artikel 1:94 BW. Ze zijn persoonlijk en bedoeld om jouw leed te herstellen, niet om te delen. Er zijn uitzonderingen. Als de schade ontstond tijdens een gezamenlijke activiteit, zoals een auto-ongeluk op weg naar een familiereünie, kan de vergoeding deels in de gemeenschap vallen.
Of als het geld wordt gebruikt voor gezamenlijke kosten, zoals een verbouwing van jullie huis.
Bij arbeidsmediation gaat het anders: een schadevergoeding voor ontslag is vaak privé, tenzij je partner meewerkte aan de baan. Een mediator kan dit per geval bekijken, want elke situatie is uniek. Het verschil met een rechtszaak is groot.
“Schadevergoedingen zijn persoonlijk, maar context telt. Samen bespreken wat eerlijk is, voorkomt ruzie.”
Bij mediation blijf je zelf aan zet. Je bespreekt openlijk wat er speelt, zonder dat een rechter oordeelt.
Dit is vaak sneller en goedkoper. Kosten voor mediation scheiding liggen rond €100-€150 per uur per persoon.
Een heel traject kost gemiddeld €1.500-€3.000 totaal, afhankelijk van de complexiteit. Kies altijd een MfN-gecertificeerd mediator uit het register voor kwaliteit.
Hoe werkt dit in de praktijk: varianten en modellen
Bij echtscheiding spelen verschillende scenario’s. Stel, jij krijgt smartengeld na een ongeval tijdens jullie huwelijk.
In de meeste gevallen is het jouw privévermogen, vooral als het om persoonlijk leed gaat. Valt het in de gemeenschap? Dan wordt het verdeeld bij de boedelscheiding.
Je ex-partner krijgt dan de helft, tenzij je anders afspreekt. Bij mediation familiebemiddeling leg je dit vast in een convenant.
Er zijn modellen om dit te regelen. Model 1: Volledig privé. Jij houdt de vergoeding zelf. Model 2: Deels delen.
Bijvoorbeeld 70% voor jou, 30% voor je ex, als de schade invloed had op jullie gezamenlijke leven. Model 3: Tegenrekening. Je gebruikt de vergoeding om schulden af te lossen die in de gemeenschap vallen, wat ook invloed kan hebben op de eigenwoningreserve na de scheiding.
- Privévermogen: Schadevergoedingen voor persoonlijk letsel of leed. Smartengeld valt hier bijna altijd onder.
- Gemeenschap: Vergoedingen voor gezamenlijke schade, zoals een kapotte auto die jullie samen gebruikten.
- Uitzondering: Huwelijkse voorwaarden. Check je contract, of vraag een mediator.
Kosten voor een mediator? €100-€120 per uur voor een standaard traject. Voor complexe zaken, zoals met kinderalimentatie, kan het oplopen tot €200 per uur. Prijsindicaties voor mediation variëren.
Een eenvoudige scheiding zonder ruzie kost €1.000-€2.000 totaal. Met kinderen en vermogen, waarbij ook schenkingen aan de kinderen meespelen, ligt dit tussen de €2.500-€4.000.
Vergoedingen via de Raad voor Rechtsbijstand? Als je inkomen laag is, betaal je minder of niets. Sommige werkgevers vergoeden mediation bij arbeidsconflicten, tot €500 per traject.
Verzekeringen dekken soms familiemediation, check je polis. Bij arbeidsmediation gaat het om schadevergoedingen na ontslag.
Die zijn vaak privé, want ze zijn persoonlijk. Valt het in de gemeenschap?
Alleen als je partner betrokken was, zoals bij een familiereis die leidde tot ontslag. Een mediator helpt om dit te berekenen en vast te leggen. Dit voorkomt verrassingen later.
Praktische tips voor jouw situatie
Stap 1: Verzamel alle documenten. Krijg je een schadevergoeding?
Bewaar de brief van de verzekeraar of werkgever. Noteer de datum en het bedrag.
Dit helpt bij mediation om te bepalen of het privé is of niet. Stap 2: Kies een MfN-gecertificeerd mediator. Zoek in het MfN-register voor een professional bij jou in de buurt.
Vraag naar ervaring met echtscheiding, schadevergoedingen of de verdeling van een voertuigcollectie. Een goede mediator legt alles uit in heldere taal en zorgt dat je je gehoord voelt.
Stap 3: Bespreek openlijk met je partner. Gebruik mediation om afspraken te maken over de verdeling. Wees eerlijk over je emoties, maar blijf focussen op feiten. Dit bouwt vertrouwen op en maakt het proces soepeler.
Stap 4: Check kosten en vergoedingen. Vraag vooraf om een offerte.
Veel mediators bieden een intakegesprek aan voor €50-€100. Kom je in aanmerking voor subsidies? Raadpleeg de Raad voor Rechtsbijstand of je verzekeraar.
Bij familiebemiddeling kun je soms een deel declareren. Stap 5: Leg alles vast in een convenant.
Zodra jullie eruit zijn, schrijf je de afspraken op. Dit voorkomt later gedoe. Een mediator helpt hierbij, vaak inbegrepen in de totaalprijs.
Onthoud: dit is geen juridisch advies. Raadpleeg altijd een MfN-gecertificeerd mediator of juridisch adviseur voor jouw specifieke situatie.
Mediationuitkomsten zijn afhankelijk van individuele omstandigheden. Zo sta je sterker en voel je je weer in control.