Scheiden als zzp'er: De invloed van fluctuerend inkomen op alimentatie
Een scheiding is al ingewikkeld genoeg, maar als zzp’er met een wisselend inkomen komt er een extra dimensie bij.
Waar een werknemer met een vast salaris een eenvoudige berekening heeft, is jouw financiële plaatje dynamisch. Het gaat niet alleen om emoties, maar om de continuïteit van je bedrijf en de vraag: wat is een reëel alimentatiebedrag dat je kunt en moet betalen? Dit is een gids voor zzp’ers die scheiden en te maken krijgen met alimentatie.
Zzp’er en een scheiding
Als ondernemer ben je vaak je bedrijf. Een scheiding raakt dus aan twee identiteiten: die van partner en die van ondernemer.
De emotionele impact is groot, maar de financiële gevolgen voor je bedrijf zijn minstens zo groot. Veel ondernemers vrezen dat ze hun bedrijf moeten opdoeken, maar dat is zelden het geval.
De wet eist wel ‘behoorlijk bestuur’; je mag je bedrijf niet leegroven om alimentatie te betalen. Je moet je onderneming gezond houden, ook na de scheiding. Een mediator helpt om deze belangen te scheiden, zodat je zakelijke toekomst niet het slachtoffer wordt van de relatiebreuk.
Kan ik de zaak voortzetten?
Ja, in de meeste gevallen wel. Scheiding leidt zelden tot het direct stoppen van een bedrijf.
De grootste valkuil is de vraag wie wat bezit. Bij een huwelijk in gemeenschap van goederen is je bedrijf – inclusief de stijgende waarde, goodwill en reserves – vaak voor de helft van je partner, zelfs als die nooit een vinger heeft uitgestoken. Dat betekent niet dat je partner de helft van de aandelen krijgt, maar wel dat de waarde van het bedrijf moet worden afgerekend.
Denk aan een fysiotherapeut met dure apparatuur, een klusjesman met een bestelbus en gereedschap, of een consultant met tonnen op de zakelijke rekening.
Al die zaken hebben waarde en moeten worden meegenomen in de verdeling.
Variabele inkomsten en alimentatie
Alimentatie wordt berekend op basis van twee bedragen: de behoefte van je ex-partner en jouw draagkracht. Bij een werknemer is dat simpel: je bruto salaris.
Bij een zzp’er ligt dat anders. Je inkomen is de winst uit onderneming. Dit is geen vast getal.
De ene maand draai je overuren, de andere maand is het rustig.
De Belastingdienst rekent met de winst over de afgelopen jaren. Een gemiddelde van de afgelopen drie jaar is een gebruikelijke basis. Als je net begonnen bent, of juist een enorme groeispurt doormaakt, is dat gemiddelde misschien niet representatief. Een mediator of financieel deskundige kan helpen om te kijken naar een reëel inkomen voor de toekomst.
Ondernemer en alimentatie: draagkrachtberekening bij fluctuerend inkomen
De draagkrachtberekening voor ondernemers is complexer dan voor werknemers. De rechter of mediator kijkt naar de nettowinst.
Een deel van die winst is nodig voor investeringen en het aflossen van schulden.
Wat overblijft, is beschikbaar voor alimentatie. De valkuil is om te werken met ‘Tremenormen’; dit zijn normen voor werknemers en werken niet voor zzp’ers met een wisselend inkomen. De berekening moet dus op maat.
Er wordt gekeken naar de resultaten van de afgelopen jaren, maar ook naar prognoses. Is er sprake van een structurele groei of een tijdelijke dip? Dat maakt een groot verschil in wat redelijk is.
Waar heeft je ex-partner bij alimentatie recht op?
Je ex-partner heeft recht op een bijdrage in de kosten van levensonderhoud.
De hoogte hangt af van wat jij kunt betalen (draagkracht) en wat je partner nodig heeft (behoefte). Als ondernemer betekent dit dat je ex-partner in principe meedeelt in de successen van je bedrijf. Als je bedrijf meer waard wordt of meer winst maakt, stijgt de draagkracht.
Dat voelt soms oneerlijk, zeker als je partner daar niets voor heeft gedaan, maar wettelijk is het duidelijk. De mediator kan helpen om hier heldere afspraken over te maken, bijvoorbeeld door te werken met een percentage van de winst in plaats van een vast bedrag.
Draagkrachtberekening en rechtsvorm
De manier waarop je bedrijf is opgezet, bepaalt hoe de draagkracht wordt berekend.
Er is een groot verschil tussen een eenmanszaak of VOF en een BV of NV. Bij een eenmanszaak of VOF is de winst je inkomen. De Belastingdienst kijkt naar de nettowinst.
Van die nettowinst mag je een deel reserveren voor je bedrijf. Wat overblijft, is voor privé, inclusief alimentatie. Denk bij de verdeling van vermogen ook aan de verdeling van een wijnverzameling.
1. Draagkrachtberekening eenmanszaak en VOF
De rechter of mediator kijkt naar de afgelopen jaren en eventuele prognoses.
Als je net een grote investering hebt gedaan, zoals nieuwe machines of een verbouwing, dan houd je minder over voor alimentatie. Die investering moet je wel kunnen onderbouwen. Een financieel plan is hier essentieel. Bij een BV of NV is de situatie anders.
Je bent in loondienst bij je eigen bedrijf. Je inkomen is je salaris.
2. Draagkrachtberekening bv of nv
Daarnaast kun je dividend uitkeren. Beide tellen mee voor de draagkracht. De rechter gaat uit van een ‘continuïteitswaarde’; je bedrijf moet financieel gezond blijven.
Als je een hoog salaris en dividend uitkeert, is je draagkracht hoger.
Als je alles in het bedrijf houdt om te groeien, is je draagkracht lager. Ook hier is een goede onderbouwing van je financiële plaatje cruciaal.
Verlaging van alimentatie: wijzigingsverzoek indienen
Een vastgesteld alimentatiebedrag is niet in beton gegoten. Als ondernemer met een wisselend inkomen is het logisch dat je te maken krijgt met tegenvallers.
Je kunt een verzoek tot wijziging van de alimentatie indienen bij de rechter, net zoals je bij afspraken over de zorgregeling voor peuters kunt doen.
Dit kan bijvoorbeeld als je tijdelijk minder werk hebt of als je bedrijf onverwachts minder winstgevend is. Je moet wel kunnen aantonen dat de daling van je inkomen structureel is en niet tijdelijk. Het is verstandig om eerst met je ex-partner te overleggen en nieuwe afspraken te maken, eventueel met hulp van een mediator. Dit is sneller en goedkoper dan een gerechtelijke procedure.
Is alimentatie aftrekbaar?
Ja, de partneralimentatie die je betaalt, is aftrekbaar in je inkomstenbelasting. Dit is een belangrijk voordeel.
De netto-last is lager dan het bruto bedrag dat je betaalt. De Belastingdienst ziet alimentatie als een persoonsgebonden aftrek.
Houd er rekening mee dat de betaalde alimentatie meetelt voor het bepalen van je draagkracht. De berekening die je maakt, is dus vaak een bruto bedrag, waarna je de belastingteruggave moet verrekenen. Een fiscaal adviseur kan hierbij helpen.
Alimentatie als ondernemer: fluctuerend inkomen
De kern van de zaak is dat je als ondernemer een eigen verantwoordelijkheid hebt om je financiële huishouding op orde te houden. Een fluctuerend inkomen betekent dat je geen vaste lasten kunt hebben die alleen op een topmaand zijn gebaseerd.
Een goede tip is om jaarlijkse alimentatie-afspraken te maken met een herberekening achteraf. Op die manier blijft het rechtvaardig. Als je in een goed jaar meer verdient, betaal je meer.
In een minder goed jaar betaal je minder. Dit voorkomt dat je in de schulden raakt of dat je ex-partner te weinig krijgt.
Wees proactief en schakel op tijd een professional in.
Draagkrachtberekening en partneralimentatie: waar heeft je ex-partner recht op?
Je ex-partner heeft recht op een bijdrage in de kosten van levensonderhoud. De hoogte hangt af van twee dingen: wat je ex-partner nodig heeft (behoefte) en wat jij kunt betalen (draagkracht).
Als ondernemer is de draagkrachtberekening complexer dan bij een werknemer. De wetgeving is erop gericht om een eerlijke verdeling te maken, rekening houdend met de specifieke situatie van een ondernemer.
Bij een eenmanszaak of VOF is de winst je inkomen. De Belastingdienst kijkt naar de nettowinst. Van die nettowinst mag je een deel reserveren voor je bedrijf.
1. Draagkrachtberekening eenmanszaak en VOF
Wat overblijft, is voor privé, inclusief alimentatie. De rechter of mediator kijkt naar de afgelopen jaren en eventuele prognoses. Als je net een grote investering hebt gedaan, zoals nieuwe machines of een verbouwing, dan houd je minder over voor alimentatie. Die investering moet je wel kunnen onderbouwen. Maak daarom een financieel plan na de scheiding om inzicht te krijgen in je besteedbaar inkomen.
Een financieel plan is hier essentieel. Bij een BV of NV is de situatie anders.
Je bent in loondienst bij je eigen bedrijf. Je inkomen is je salaris.
2. Draagkrachtberekening bv of nv
Daarnaast kun je dividend uitkeren. Beide tellen mee voor de draagkracht. De rechter gaat uit van een ‘continuïteitswaarde’; je bedrijf moet financieel gezond blijven.
Als je een hoog salaris en dividend uitkeert, is je draagkracht hoger.
Als je alles in het bedrijf houdt om te groeien, is je draagkracht lager. Ook hier is een goede onderbouwing van je financiële plaatje cruciaal. Een scheiding als zzp’er vraagt om een zorgvuldige aanpak.
Disclaimer: Dit artikel is informatief van aard en is geen juridisch advies. Raadpleeg altijd een MfN-gecertificeerd mediator of juridisch adviseur voor jouw specifieke situatie. Mediationuitkomsten zijn afhankelijk van individuele omstandigheden.
Het is verstandig om een mediator in te schakelen die ervaring heeft met ondernemers en alimentatie. De kosten voor een mediator liggen vaak tussen de € 120 en € 200 per uur.
Een volledig scheidingsmediatietraject kan, afhankelijk van de complexiteit, variëren van € 2.000 tot € 5.000.
Soms kun je een vergoeding krijgen van de Raad voor Rechtsbijstand, of kan je werkgever of verzekering (gedeeltelijk) vergoeden. Een goede voorbereiding, met een duidelijk beeld van je inkomsten en uitgaven, is het halve werk. Zo kom je tot een regeling die recht doet aan beide partijen en je bedrijf toekomstbestendig maakt.