De invloed van de Wkkgz op mediation in de gezondheidszorg
Stel je voor: je bent zorgprofessional en je hebt een conflict met een collega of patiënt. De spanning loopt op, de sfeer wordt onwerkbare en je weet niet hoe je het moet oplossen.
Dan is mediation een uitkomst. Maar hoe zit het met de kwaliteitseisen en kosten?
De Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg (Wkkgz) speelt hier een belangrijke rol. Deze wet verplicht zorgorganisaties om klachten en geschillen goed af te handelen, en mediation is een van de manieren om dat te doen. In dit stuk lees je wat de Wkkgz betekent voor mediation in de zorg, wat het inhoudt, hoe het werkt en wat je kunt verwachten.
Wat is de Wkkgz en waarom is mediation relevant?
De Wkkgz is een wet die sinds 2016 van kracht is. Hij zorgt ervoor dat zorgaanbieders klachten en geschillen serieus nemen.
Elke zorgorganisatie moet een klachtenregeling hebben en een onafhankelijke geschilleninstantie aanbieden. Mediation past hier perfect in, want het is een manier om conflicten op te lossen zonder direct naar de rechter te stappen. Het is laagdrempelig, vertrouwelijk en gericht op een oplossing die voor beide partijen werkt.
Voor zorgprofessionals en patiënten kan een conflict flink wat stress opleveren. Denk aan een meningsverschil over een behandelplan, een onduidelijke taakverdeling of een verstoorde samenwerking.
Mediation helpt om het gesprek op gang te brengen en tot een gezamenlijke oplossing te komen.
De Wkkgz stimuleert dit door te eisen dat zorgaanbieders een passende manier van geschiloplossing aanbieden.
Mediation is geen juridisch gevecht, maar een gesprek onder leiding van een neutrale mediator. Het doel is begrip en een praktische uitkomst.
Hoe werkt mediation in de zorg onder de Wkkgz?
De Wkkgz legt verplichtingen op aan zorgaanbieders. Zij moeten een klachtenfunctionaris aanstellen en een geschilleninstantie aanbieden. Mediation kan onderdeel zijn van de klachtenregeling of als apart traject worden aangeboden.
De mediator is onafhankelijk en heeft geen belang bij de uitkomst. Hij of zij begeleidt het gesprek en zorgt voor een veilige sfeer.
Een typisch mediationtraject in de zorg start met een intake. Beide partijen geven aan wat het conflict is en wat ze willen bereiken.
Specifieke details: wie doet wat?
De mediator legt de spelregels uit: vertrouwelijkheid, vrijwilligheid en eigen verantwoordelijkheid. Daarna volgen een of meer gesprekken. Soms is één sessie genoeg, soms zijn er drie of vier nodig.
Het proces is flexibel en wordt afgestemd op de situatie. De Wkkgz eist dat de uitkomst van een geschil transparant is.
Een mediationovereenkomst kan worden vastgelegd in een schriftelijk plan. Dit is geen vonnis, maar een afspraak tussen partijen. Het is bindend als beide partijen instemmen. De zorgaanbieder is verantwoordelijk voor het aanbieden van een klachtenregeling.
Dat betekent dat ze mediation moeten faciliteren als dat passend is. De mediator is gecertificeerd, bij voorkeur volgens het MfN-register (Mediatorsfederatie Nederland).
Dit register is een kwaliteitskeurmerk dat aangeeft dat de mediator voldoet aan opleidingseisen en een klachtenregeling heeft, waarbij ook de rol van de Raad voor Rechtsbijstand van belang is voor de kwaliteitsbewaking.
Patiënten of medewerkers kunnen zelf een mediator kiezen, of gebruikmaken van een door de organisatie voorgestelde mediator. Het is belangrijk dat de mediator onafhankelijk is en geen binding heeft met de organisatie of de partijen. In de zorg komen vaak specifieke thema’s naar voren, zoals vertrouwelijkheid van medische gegevens, ethische dilemma’s of samenwerking in een multidisciplinair team. Een mediator met ervaring in de zorg begrijpt deze context beter.
Kosten en vergoedingen: wat kun je verwachten?
De kosten voor mediation zijn variabel. Een mediator rekent meestal een uurtarief.
In de zorg ligt dat vaak tussen € 120 en € 200 per uur, exclusief btw. Een traject kan uit één tot vier sessies bestaan, afhankelijk van de complexiteit. De totale kosten kunnen daardoor variëren van € 400 tot € 1.500.
De Wkkgz verplicht zorgaanbieders om een geschilleninstantie aan te bieden. Soms is mediation via die instantie gratis of tegen een gereduceerd tarief, waarbij de SKM toeziet op de klachtafhandeling.
- Uurtarief mediator: € 120 - € 200 (indicatief)
- Totaal traject: € 400 - € 1.500 (indicatief)
- Eigen bijdrage via Raad voor Rechtsbijstand: € 53 - € 300 (indicatief)
Vergoedingen en financiering
Ook kunnen werkgevers mediation vergoeden als het om een arbeidsconflict gaat. Verzekeraars dekken soms mediation in het kader van een zorggeschil, maar dat hangt af van de polis. De Raad voor Rechtsbijstand kan een toevoeging verstrekken voor mediation. Dat betekent dat je een eigen bijdrage betaalt, die kan liggen tussen € 53 en € 300, afhankelijk van je inkomen.
De mediator kan hierover adviseren. Werkgevers in de zorg vergoeden mediation vaak als het gaat om arbeidsconflicten.
Dat kan onderdeel zijn van een loopbaantraject of een verzuimprotocol. Patiënten kunnen soms een beroep doen op hun zorgverzekeraar, maar dat is niet standaard. Het is verstandig om dit vooraf te checken.
Als je als particulier mediation aanvraagt, betaal je meestal zelf. Maar je kunt altijd navragen of er een vergoeding mogelijk is via de werkgever, een verzekering of een toevoeging.
Praktische tips voor mediation in de zorg
Wil je mediation aanvragen? Begin met het bespreken van je wens bij je werkgever, collega of de klachtenfunctionaris.
Leg uit wat je hoopt te bereiken en waarom mediation een goede optie is.
Kies een mediator die gecertificeerd is en ervaring heeft in de zorg. Let hierbij op de kwaliteitseisen voor een mediator, vraag naar het MfN-register en check de klachtenregeling. Stel realistische doelen. Mediation is geen wondermiddel, maar een manier om in gesprek te blijven.
Wees open en eerlijk, maar ook duidelijk over je grenzen. De mediator helpt om structuur aan te brengen en emoties te hanteren.
Als je een mediationovereenkomst tekent, lees dan goed wat er staat. Zorg dat afspraken helder zijn en dat je ze kunt nakomen. Houd er rekening mee dat mediation vertrouwelijk is, maar dat er uitzonderingen zijn, zoals een meldplicht bij vermoeden van kindermishandeling.
- Check of mediation past bij je conflict.
- Kies een MfN-gecertificeerde mediator.
- Vraag naar kosten en vergoedingen.
- Stel een mediationovereenkomst op.
- Evalueer na afloop of de afspraken werken.
Conclusie: de Wkkgz als stok achter de deur
De Wkkgz zorgt ervoor dat zorgaanbieders verantwoordelijkheid nemen voor klachten en geschillen. Mediation is een effectieve manier om conflicten op te lossen zonder juridische stappen.
Het is vertrouwelijk, vrijwillig en gericht op een praktische uitkomst. De kosten zijn overzichtelijk en er zijn mogelijkheden voor vergoeding. Onthoud dat dit artikel informatief is en geen juridisch advies.
Raadpleeg altijd een MfN-gecertificeerd mediator of juridisch adviseur voor jouw specifieke situatie.
Mediationuitkomsten zijn afhankelijk van individuele omstandigheden. Zoek je hulp? Neem contact op met een mediator die bij je past.