Hoe de Wet Werk en Zekerheid de inzet van mediation bij ontslag beïnvloedt
Stel je voor: je zit tegenover je werkgever en het voelt alsof je wereld op z’n kop staat.
Het ontslaggesprek loopt spaak, emoties lopen hoog op en de sfeer wordt onhoudbaar. Dan komt mediation in beeld. Maar hoe zit dat precies onder de nieuwe Wet Werk en Zekerheid (WWZ)? Werkt mediation nu sneller, goedkoper of verplicht?
Deze stap-voor-stap handleiding helpt je om de weg te vinden in het juridische kader, zonder dat je je verliest in ingewikkelde termen. We houden het praktisch, met concrete getallen en duidelijke stappen.
Dit artikel is informatief van aard en is geen juridisch advies. Raadpleeg altijd een MfN-gecertificeerd mediator of juridisch adviseur voor jouw specifieke situatie.
Mediationuitkomsten zijn afhankelijk van individuele omstandigheden.
Stap 1: De juiste voorwaarden en materialen verzamelen
Voordat je start met mediation bij een ontslag, moet je weten wat je in huis hebt.
Je hebt allereerst een werkgever nodig die openstaat voor mediation. Zonder instemming van beide partijen start er geen traject.
Daarnaast is een actueel dossier essentieel: denk aan je contract, eerdere gespreksverslagen, en eventuele waarschuwingen. Check of je recht hebt op een vergoeding. De Raad voor Rechtsbijstand biedt een toevoeging voor mediation, afhankelijk van je inkomen. Voor 2024 ligt de inkomensgrens voor een alleenstaande op ongeveer € 38.000 bruto per jaar.
Heb je een rechtsbijstandverzekering? Bel je verzekeraar om te vragen of mediation bij ontslag wordt gedekt.
Wat materiaal betreft: een laptop of telefoon voor videogesprekken, een rustige ruimte, en een notitieblok. Voor mediation bij ontslag zijn geen speciale software of tools nodig, maar een goede internetverbinding is cruciaal voor online sessies. Veelgemaakte fout: Vergeten om je verzekering te checken. Veel mensen denken dat mediation altijd zelf betaald moet worden, maar een polis dekt vaak mediation bij arbeidsconflicten tot € 1.500.
Stap 2: Kies een MfN-gecertificeerde mediator
De kwaliteit van je mediator bepaalt voor een groot deel het succes van het traject.
Kies altijd voor een mediator die staat ingeschreven in het MfN-register (Mediatorsfederatie Nederland). Dit keurmerk garandeert dat de mediator voldoet aan strenge opleidingseisen en een klachtenregeling heeft.
Zoek specifiek naar een mediator die gespecialiseerd is in arbeidsmediation. Een algemene mediator kan helpen, maar een arbeidsmediator kent de cao-regels en ontslagprocedures veel beter. Vraag bij het kennismakingsgesprek naar hun ervaring met ontslagzaken, de kwaliteitseisen bij de aanpak van pesten en het aantal succesvolle trajecten. De kosten voor een MfN-gecertificeerde mediator liggen gemiddeld tussen € 120 en € 180 per uur exclusief btw.
Een gemiddeld ontslagmediationtraject duurt 3 tot 5 sessies van 1,5 uur, wat neerkomt op een totaalbedrag van € 500 tot € 1.350.
Veelgemaakte fout: Kiezen voor de goedkoopste optie zonder te checken of de mediator gecertificeerd is. Dit kan leiden tot ondeskundige begeleiding en een onhoudbare regeling.
Stap 3: Het mediationproces opstarten onder de WWZ
De Wet Werk en Zekerheid (WWZ) heeft de ontslagprocedure veranderd. Sinds 2015 moet een werkgever via het UWV of de kantonrechter ontslag aanvragen, tenzij er sprake is van een vaststellingsovereenkomst.
Mediation speelt hier een cruciale rol in: het is een vrijwillig proces dat buiten de formele procedures om kan plaatsvinden. Start met een intakegesprek. Hierin bespreek je de verwachtingen, de agenda en de groundrules.
De mediator legt uit dat mediation vertrouwelijk is en dat niets zonder instemming naar buiten komt.
Dit is cruciaal voor het vertrouwen. De duur van een mediationtraject bij ontslag varieert. Een eenvoudig geval met heldere afspraken is in 2 tot 3 weken afgerond. Complexe zaken met emoties of financiële discussies kunnen 6 tot 8 weken duren.
De WWZ zet mediation vooral in om langdurige juridische procedures te voorkomen. Veelgemaakte fout: Verwachten dat mediation een quick fix is. Het proces vraagt tijd en openheid van beide kanten, zeker als er sprake is van langdurig conflict.
Stap 4: De onderhandelingen en vaststellingsovereenkomst
Het doel van mediation bij ontslag is een vaststellingsovereenkomst (VA) die voor beide partijen acceptabel is. Ook bij mediation bij arbeidsongeschiktheid faciliteert de mediator de gesprekken, maar jullie bepalen samen de inhoud.
Onderwerpen die aan bod komen: de ontslagdatum, een transitievergoeding, een eventuele billijke vergoeding en outplacement.
De transitievergoeding bedraagt in 2024 maximaal € 90.000 of een jaarsalaris (bij een hoog inkomen). De mediator helpt bij het berekenen van de juiste hoogte, rekening houdend met je dienstjaren en leeftijd. Ook kun je onderhandelen over een vrijstelling van werk tijdens de opzegtermijn.
Een veelvoorkomend struikelblok is de eindafrekening. Zorg dat alle afspraken schriftelijk worden vastgelegd, inclusief de gevolgen voor je WW-uitkering. Een mediator kan hierbij helpen, maar raadpleeg voor de juridische kant een jurist of MfN-gecertificeerd mediator. Veelgemaakte fout: Te snel tekenen zonder alles goed door te nemen. Neem de tijd om de overeenkomst te laten controleren, bijvoorbeeld door een juridisch adviseur.
Stap 5: Kosten en vergoedingen regelen
De kosten voor mediation bij ontslag kunnen oplopen, maar er zijn verschillende manieren om ze te dekken. Allereerst de Raad voor Rechtsbijstand: als je inkomens onder de grens liggen, krijg je een toevoeging die het grootste deel van de kosten dekt. Je betaalt dan een eigen bijdrage vanaf € 53 per persoon.
Daarnaast kan je werkgever de kosten voor mediation betalen, vooral als het ontslag voortkomt uit een arbeidsconflict.
Dit is een slimme investering voor de werkgever om juridische procedures te vermijden. Vraag hier expliciet naar in het kennismakingsgesprek.
Heb je een rechtsbijstandverzekering? Controleer de polisvoorwaarden. Zoek bijvoorbeeld uit hoe het zit met de mediationvergoeding bij de OHRA rechtsbijstandverzekering. Veel verzekeraars dekken mediation tot € 1.500 per jaar, zodat je niet voor verrassingen komt te staan.
Veelgemaakte fout: Vergeten om kosten te verrekenen met de eindafrekening. Spreek duidelijk af wie welk deel van de mediationkosten betaalt en leg dit vast in de overeenkomst.
Verificatie-checklist
- Heb je een MfN-gecertificeerde mediator gevonden?
- Staat je dossier (contract, verslagen) op orde?
- Heb je gecontroleerd of je recht hebt op een toevoeging of vergoeding?
- Zijn de groundrules en agenda voor het intakegesprek duidelijk?
- Is er een plan voor de onderhandelingen over transitievergoeding en eindafrekening?
- Is de vaststellingsovereenkomst volledig en juridisch gecheckt?
- Zijn de mediationkosten geregeld en vastgelegd?