De waarde van een lijfrenteverzekering verrekenen bij het uit elkaar gaan
Een scheiding is emotioneel en chaos genoeg, zonder dat je ook nog eens in een woud van verzekeringen en pensioenregelingen verdwaalt. Toch is de waarde van je lijfrenteverzekering een van die dingen die je echt goed moet regelen.
Je wilt geen financiële verrassingen over vijftien jaar. Of erger: dat je ex-partner onbedoeld jouw pensioen opstrijkt.
Laten we de koe bij de horens vatten en helder krijgen hoe je dit slim verdeelt.
Hoe verdelen we het pensioen of de lijfrente na een scheiding?
Bij een echtscheiding of beëindiging van een geregistreerd partnerschap deel je in principe alles wat je tijdens het huwelijk hebt opgebouwd.
Denk aan je huis, spaargeld en spullen. Maar ook je pensioen en lijfrentes tellen mee.
De wet bepaalt dat de waarde van de opgebouwde pensioenrechten worden verdeeld. Dit heet de verevening. Je hoeft dit niet per se gelijk te doen, maar je moet het wel vastleggen in een echtscheidingsconvenant. Voor lijfrenteverzekeringen (vaak ook wel 'lijfrentepolissen' of 'bankspaarlijfrentes' genoemd) werkt het net iets anders dan bij een werkgeverspensioen.
Je kunt ze vaak 'meenemen' of overdragen. De Belastingdienst heeft hier strenge regels voor om te voorkomen dat je belastingvoordeel onbedoeld verdwijnt of juist extra belasting moet betalen.
Tip: Check eerst je samenlevingscontract of huwelijkse voorwaarden. Hierin staan soms al afspraken over de verdeling van vermogen en pensioen. Als je hiervan afwijkt, moet je dat goed onderbouwen.
Kies de situatie die voor u geldt
Het is dus echt maatwerk. Of je nu getrouwd bent (zonder of met huwelijkse voorwaarden) of samenwoont met een contract, de aanpak verschilt. Bij een huwelijk in gemeenschap van goederen is de verdeling vaak het meest duidelijk: alles is van ons.
Bij samenwonen met een contract bepaalt dat contract hoe vermogen wordt verdeeld. Zonder contract? Dan is het lastiger.
Je moet dan aantonen wat van wie is. De kern blijft: raadpleeg je verzekeraar.
Alleen zij kunnen vertellen wat de exacte mogelijkheden zijn met jouw specifieke polis. Soms mag je de lijfrente overdragen aan je ex, soms moet je hem afkopen (wat belasting kan kosten), of kun je de polis 'ontdooien' en opnieuw vastzetten.
Lijfrenteverzekering en scheiding: Splitsen, toedelen of verrekenen?
Als je uit elkaar gaat, heb je drie hoofdopties voor je lijfrenteverzekering. Je kunt de polis splitsen, aan je ex toedelen of verrekenen.
Splitsen betekent dat de verzekeraar de polis in tweeën zaagt. Jij houdt jouw deel, je ex krijgt zijn of haar deel. Dit kan alleen als de verzekeraar dit faciliteert.
Vaak is dit de netste oplossing. Toedelen betekent dat jij de volledige polis krijgt, maar je ex een vergoeding krijgt uit andere vermogensbestanddelen (zoals de overwaarde van de woning).
Wat is een lijfrenteverzekering?
Verrekenen doe je door de waarde van de lijfrente mee te nemen in de totale verrekening van alle bezittingen en schulden. Je betaalt elkaar dan een bedrag om het recht te trekken. De keuze hangt af van de waarde van de polis, de looptijd en de fiscale impact. Zo moet je ook de ondernemerswaarde van een VOF bepalen als je uit elkaar gaat. Een lijfrente die nog jarenlang doorloopt, is minder 'waard' op dit moment dan een polis die al bijna tot uitkering komt.
Een mediator kan helpen om deze waarden tegen elkaar af te wegen en een eerlijke verdeling te vinden. Een lijfrenteverzekering is een verzekering die je inkomen aanvult op het moment dat je stopt met werken.
Je bouwt een kapitaal op dat later wordt omgezet in een periodieke uitkering (lijfrente-uitkering). Dit is bedoeld om je pensioentekort aan te vullen. Je kunt een lijfrente hebben via je werkgever (lijfrentesparen) of privé hebben afgesloten (bijvoorbeeld na de verkoop van je bedrijf of om je hypotheek af te lossen).
De waarde van zo'n polis is het bedrag dat nu al is opgebouwd en dat op een later moment tot uitkering komt.
Lijfrenteverzekering afwikkelen in het kader van de (echt)scheiding
Belangrijk om te weten: deze polissen zijn vaak geblokkeerd tot je AOW-leeftijd. Je kunt er niet zomaar bij. Bij een scheiding is het belangrijk om te weten of de polis vóór of tijdens het huwelijk is gestart en wie de premie heeft betaald.
De afwikkeling hangt sterk af van het regime van je lijfrente. Er zijn drie hoofdsoorten: het pré-Brede herwaarderingsregime, het Brede herwaarderingsregime en het Wet inkomstenbelasting 2001-regime.
Zonder in te duiken op de fiscale diepgang: voor jou betekent het vooral dat de mogelijkheden per polis verschillen. Soms mag de polis worden 'vervroegd' afgewikkeld zonder boete, soms niet.
De verzekeraar is hierin je belangrijkste partner. Zij kunnen je precies vertellen wat er met jouw polis mag gebeuren. Vraag hen om een 'waarde-overdracht formulier' of informatie over 'scheiding en lijfrente'.
Zij berekenen de exacte waarde op peildatum (meestal de datum van indiening echtscheidingsverzoek).
Vervolgens kun je de polis vaak (deels) overdragen aan je ex-partner. Dit is fiscaal vaak toegestaan zonder dat dit leidt tot directe belastingheffing. Een veelgehoorde valkuil is dat stellen denken dat ze privé afspraken kunnen maken die boven de regels van de verzekeraar en de Belastingdienst uitstijgen. Dat werkt niet. De verzekeraar moet de overdracht namelijk wel kunnen uitvoeren. Zonder hun medewerking blijft de polis bij de oorspronkelijke eigenaar, wat tot vervelende fiscale situaties kan leiden.
Praktische stappen en kosten
Wil je dit goed regelen? Volg dan deze stappen.
Ten eerste: verzamel alle polisbladen en jaaroverzichten. Zorg dat je weet wat de waarde is.
Ten tweede: neem contact op met je verzekeraar. Vraag specifiek naar de mogelijkheden bij scheiding. Vraag om een berekening van de waarde op de peildatum.
Vraag ook of ze een model-convenant hebben voor de verdeling van lijfrentes. Sommige verzekeraars hebben standaardformulieren.
Dit scheelt een hoop gedoe. Zorg dat de gemaakte afspraken over de lijfrente letterlijk worden overgenomen in het echtscheidingsconvenant. Zonder die juridische vastlegging is de verdeling niet waterdicht. Ook de waarde van een leaseauto verrekenen hoort hierbij. Wat kost dit?
Als je het samen kunt regelen, zijn de kosten beperkt. De verzekeraar rekent vaak geen kosten voor het splitsen of overdragen van een polis bij scheiding (controleer dit wel).
De echte kosten zitten in de juridische afwikkeling. Een mediator helpt je om de afspraken te maken en vast te leggen. Een MfN-gecertificeerd mediator kost gemiddeld tussen de € 120 en € 200 per uur excl. BTW.
Een volledig echtscheidingsconvenant inclusief de verdeling van een wijnverzameling of pensioenverdeling kost vaak tussen de € 1.000 en € 2.500, afhankelijk van de complexiteit. Soms kun je een toevoeging (subsidie) krijgen via de Raad voor Rechtsbijstand.
Als je inkomen laag genoeg is, betaal je dan een eigen bijdrage van bijvoorbeeld € 53 tot € 364. Check dit op de website van de Rijksoverheid. Ook hebben sommige werkgevers regelingen voor mediation. Vraag ernaar bij HR.
Conclusie: Voorkom spijt
De waarde van een lijfrenteverzekering verrekenen is geen leuke klus, maar wel essentieel.
Het gaat om je financiële toekomst. Neem de tijd, schakel hulp in en zorg dat alles goed is vastgelegd.
Zo voorkom je dat je over tien jaar voor verrassingen komt te staan. Onthoud goed: dit artikel is informatief en geen juridisch advies. Elke situatie is anders. Raadpleeg altijd een MfN-gecertificeerd mediator of juridisch adviseur voor jouw specifieke situatie.
Mediationuitkomsten zijn afhankelijk van individuele omstandigheden. Zij kunnen je helpen bij het maken van de juiste keuzes voor jouw toekomst.