De rol van de bedrijfsarts bij het adviseren van mediation (STECR-richtlijnen)
Stel je voor: een collega die normaal altijd positief is, zit nu gestresst achter zijn bureau.
De sfeer op de afdeling is om te snijden. Jij als bedrijfsarts ziet de ziekmeldingen binnenkomen en vermoedt dat er meer speelt dan alleen fysieke klachten. Hoe pak je dat aan zonder meteen juridisch in de fout te lopen?
De rol van de bedrijfsarts bij het adviseren van mediation is cruciaal, maar zit vol valkuilen. Laten we de STECR-richtlijnen en de NVAB-praktijk helder uitleggen.
De rol van de bedrijfsarts bij arbeidsconflicten: de STECR Werkwijzer en de NVAB
Een arbeidsconflict is vaak de verborgen oorzaak van verzuim. Jaarlijks gaat het om 70.000 tot 100.000 ziekmeldingen (Conflictinstituut.nl).
Als bedrijfsarts sta je in de frontlinie. Je moet niet alleen medisch adviseren, maar ook richting geven aan conflictbeheersing.
Arbeidsconflicten en de bedrijfsarts
Dat is precies waar de STECR-werkwijzer en de NVAB-richtlijn om de hoek komen kijken. Het zijn geen wettelijke wetten, maar wel de onofficiële standaard die door UWV, rechters en arbodiensten breed wordt gebruikt. Een veelgemaakte fout is om de STECR-werkwijzer als ‘optioneel’ te zien. Dat is riskant.
Bij juridische geschillen over loondoorbetaling of ontslag, wordt deze werkwijzer vaak als maatstaf genomen. De NVAB-richtlijn 'Conflicten in de werksituatie' (2019) en de STECR-werkwijzer (laatste versie 2022) vormen samen het kompas. Zowel het STECR-protocol als de NVAB-richtlijn moet je hanteren volgens recente jurisprudentie (ECLI:NL:TGZCTG:2025:88). Je kunt je niet verschuilen achter alleen maar medisch handelen.
Verantwoordelijkheid werkgever
Je bent als bedrijfsarts de onafhankelijke partij. Je bent er voor de werknemer, maar je adviseert de werkgever over de belastbaarheid.
Als er een conflict speelt, zie je vaak psychische klachten opduiken: slaapproblemen, concentratieverlies, angst. Een kwart van de werknemers krijgt ooit te maken met een arbeidsconflict (AK-Advocaten.nl).
De STECR Werkwijzer Arbeidsconflicten
Je signaleert het, maar wat dan? Het is niet jouw taak om het conflict zelf op te lossen. Dat is mediation. Jouw rol is om mediation te adviseren als het verzuim hierdoor in stand blijft of verergert.
Je bent de poortwachter die tijdig de juiste interventie voorstelt. Als je dat nalaat, loop je het risico op tuchtprocedures of aansprakelijkheid.
Het arbeidsconflictenprotocol
De werkgever is primair verantwoordelijk voor de bedrijfsgeneeskundige zorg en begeleiding van zieke medewerkers. Dat betekent dat de werkgever moet zorgen voor een adequate aanpak van verzuim, inclusief het inschakelen van een mediator of conflictcoach als dat nodig is. Als bedrijfsarts adviseer je de werkgever over de te nemen stappen.
Je moet de interventieperiode bespreken. Volgens de STECR-werkwijzer duurt een interventieperiode (zoals mediation) 1 tot maximaal 2 weken met behoud van loon.
Dit moet je vooraf helder communiceren met de werkgever, zodat er geen discussie ontstaat over de loondoorbetalingsverplichting.
De STECR-werkwijzer is een handboek vol protocollen voor bedrijfsartsen en arbodiensten. Het is niet vrij verkrijgbaar; alleen gecertificeerde partijen hebben toegang. Dat maakt het een gesloten, maar krachtig instrument voor risicobeheersing.
- De interventieperiode (1-2 weken loondoorbetaling)
- De rol van de bedrijfsarts bij het adviseren van mediation
- De stappen bij escalatie (bijv. tuchtcollege of juridische procedures)
- De kosten en vergoedingen voor mediation
De werkwijzer beschrijft stap voor stap hoe je omgaat met meldingen van arbeidsconflicten. Het begint met signaleren, inventariseren, en dan het adviseren van passende interventies. Denk aan loopbaanbegeleiding, coaching of mediation. Cruciaal is dat je als bedrijfsarts volgens dit protocol handelt.
Doe je dat niet, dan kun je in de problemen komen bij een geschil over de aanpak van het verzuim.
De NVAB Richtlijn Conflicten in de werksituatie
Een arbeidsconflictenprotocol is een must-have voor elke organisatie. Het geeft aan hoe de werkgever, werknemer en bedrijfsarts samenwerken bij conflictgerelateerd verzuim.
Volgens de jurisprudentie wordt organisaties sterk aanbevolen om zo’n protocol te hebben. In zo’n protocol staan afspraken over: Als bedrijfsarts kun je helpen bij het opstellen of aanscherpen van dit protocol.
Je bent immers de expert in de begeleiding van verzuim bij conflicten.
De NVAB-richtlijn is de medische tegenhanger van de STECR-werkwijzer. Hij is openbaar en beschrijft hoe bedrijfsartsen moeten omgaan met conflicten op de werkvloer. De richtlijn benadrukt dat je als arts onafhankelijk moet blijven en dat je altijd moet handelen in het belang van de werknemer, maar wel met oog voor de belangen van de werkgever.
Maar: blijf kritisch
Een belangrijk onderdeel is het advies om mediation in te zetten bij conflicten over verplichte deelname zodra dit het verzuim beïnvloedt. De richtlijn geeft geen harde procedures, maar wel kaders.
Combineer je de NVAB-richtlijn met de STECR-werkwijzer, dan heb je een stevig fundament voor je adviezen.
Het is verleidelijk om blind te varen op de STECR-werkwijzer. Toch is het belangrijk om kritisch te blijven op de totstandkoming van je adviezen. De STECR-werkwijzer is geen wet, maar een richtlijn.
Het kan voorkomen dat een specifieke situatie vraagt om maatwerk. Volg de STECR-richtlijnen nauwgezet vanwege de juridische gevolgen bij niet-naleving. Maar vraag je altijd af: is dit advies passend bij deze werknemer en deze werkgever? Blijf je eigen professionele oordeel vormen. En als je twijfelt: raadpleeg een collega-arts of een juridisch adviseur.
Wat mediation betekent bij arbeidsconflicten
Mediation is een vorm van conflictbemiddeling waarbij een onafhankelijke mediator de partijen begeleidt naar een oplossing. Het verschilt fundamenteel van een rechtszaak.
Bij mediation blijft de vertrouwelijkheid behouden en bepalen de partijen zelf de uitkomst. Een rechter oordeelt en legt een uitspraak op. Mediation is vaak sneller en goedkoper dan een juridische procedure.
Het duurt gemiddeld 3 tot 6 sessies van 1,5 uur. De kosten liggen meestal tussen € 150 en € 250 per uur excl. btw.
Een volledig traject kost vaak tussen € 1.500 en € 3.500 per partij, afhankelijk van de complexiteit. Bij arbeidsmediation worden deze kosten vaak gedeeld door werkgever en werknemer of vergoed via een verzekering. Als bedrijfsarts adviseer je mediation niet om een juridisch gevecht te voorkomen, maar om het herstel van de werknemer te bevorderen. Een mediator kan helpen om de samenwerking te herstellen of afspraken te maken over een vertrek.
Kosten en vergoedingen van mediation
De kosten van mediation variëren, maar er zijn wel richtlijnen. Een MfN-gecertificeerd mediator hanteert tarieven tussen € 150 en € 250 per uur.
Een standaard echtscheidingsmediation kost vaak tussen € 1.500 en € 2.500 per partij. Bij complexe arbeidsmediation of familiemediation kunnen de kosten oplopen tot € 5.000 per partij. Er zijn verschillende manieren om de kosten te dekken:
- Raad voor Rechtsbijstand: Bij laag inkomen kun je een toevoeging krijgen. De eigen bijdrage is dan vaak € 53 tot € 88 per partij.
- Werkgever: Veel werkgevers betalen mediation als onderdeel van de begeleiding bij verzuim.
- Verzekering: Sommige rechtsbijstandverzekeringen dekken mediation (deels).
Let op: mediation is geen garantie op succes. De uitkomst hangt af van de inzet van beide partijen en de complexiteit van het conflict, zoals bij zakelijke mediation tussen zzp-er en opdrachtgever.
Hoe kies je de juiste mediator?
Kies altijd voor een mediator die gecertificeerd is in het MfN-register. Dit is het kwaliteitskeurmerk voor mediators in Nederland.
Een MfN-mediator voldoet aan strenge opleidingseisen en is gebonden aan een klachtenregeling. Vraag bij het kiezen van een mediator naar: Een goede mediator luistert, begrijpt de emoties en blijft neutraal. Hij of zij zorgt voor een veilige sfeer waarin partijen open kunnen praten.
- Specialisatie: arbeidsmediation, echtscheiding, familiebemiddeling
- Ervaring met vergelijkbare conflicten
- Transparantie over kosten en werkwijze
- Referenties van eerdere cliënten
Praktische tips voor bedrijfsartsen
Als bedrijfsarts speel je een sleutelrol bij het adviseren van mediation bij een arbeidsconflict over de bedrijfscultuur. Hier zijn een paar concrete tips:
- Volg de STECR-werkwijzer en NVAB-richtlijn: Zorg dat je op de hoogte bent van de laatste versies (2022 en 2019).
- Bespraak de interventieperiode: Leg vast dat mediation 1 tot 2 weken duurt met loonbehoud.
- Stimuleer een arbeidsconflictenprotocol: Help de werkgever bij het opstellen ervan.
- Wees kritisch: Pas de richtlijnen toe op de specifieke situatie.
- Verwijs door: Raadpleeg bij twijfel een MfN-gecertificeerd mediator of jurist.
Onthoud: je geeft geen juridisch advies. Je adviseert over medische en verzuimgerelateerde aspecten. Voor juridische vragen verwij je altijd door.
Dit artikel is informatief van aard en is geen juridisch advies. Raadpleeg altijd een MfN-gecertificeerd mediator of juridisch adviseur voor jouw specifieke situatie. Mediationuitkomsten zijn afhankelijk van individuele omstandigheden.