Arbeidsconflict door een negatieve beoordeling: Mediation als herkansing
Een negatieve beoordeling op je werk kan hard aankomen. Het voelt onrechtvaardig, je carrière lijkt stil te staan en de sfeer op de werkvloer verandert. Soms escaleert dit zo ver dat je je ziek meldt.
Maar pas op: een ziekmelding vanuit een arbeidsconflict is een riskante stap.
Het kan leiden tot een loonstop en een ontslagprocedure. Er is gelukkig een veel betere weg: mediation. Het geeft je een herkansing om het conflict op te lossen, zonder dat het je baan of gezondheid kost.
Pas op voor de oneigenlijke ziekmelding!
Veel werknemers grijpen naar de ziekmelding als ze vastlopen met hun leidinggevende.
Het voelt als het enige wat ze nog kunnen doen. Maar de wet is hier streng in.
Ziekmelding is alleen voor daadwerkelijke medische beperkingen. Het is geen drukmiddel om een conflict op te lossen. Een conflict op het werk is vervelend, maar het is op zichzelf geen ziekte. Als je je ziek meldt omdat je het niet eens bent met je beoordeling, loop je het risico dat dit wordt gezien als een oneigenlijke ziekmelding. Dat heeft directe financiële en juridische consequenties.
De Hoge Raad is streng: geen recht op loon bij oneigenlijke ziekmelding, tenzij…
De Hoge Raad heeft in 2008 een belangrijk arrest gewezen. De boodschap is helder: als een werknemer zich ziek meldt vanwege een arbeidsconflict, dan heeft hij in beginsel geen recht op loon.
De bewijslast ligt bij jou als werknemer. Je moet aantonen dat er een causaal verband is tussen het conflict en daadwerkelijke medische klachten.
Dat is een zware opgave. De Hoge Raad stelt strenge eisen. Een werknemer kan niet zomaar stellen "ik ben overspannen door het conflict".
Er moet een medische diagnose zijn die de ziekmelding rechtvaardigt. Zonder dat, stopt de loonbetaling.
Ziekmelding bij arbeidsconflict leidt dus makkelijk tot escalatie
Een ziekmelding verandert de dynamiek volledig. De werkgever schakelt een bedrijfsarts in.
De bedrijfsarts volgt de STECR Werkwijzer. Deze richtlijn zegt dat psychische klachten na een conflict vaak een normale reactie zijn op een stressvolle situatie.
Dat is niet hetzelfde als ziek zijn in de arbeidsrechtelijke zin. De bedrijfsarts beoordeelt of er sprake is van een medische beperking. Als die er niet is, volgt advies om weer aan het werk te gaan. Blijf je thuis? Dan loop je loonstop en een ontslagprocedure op grond van disfunctioneren of verwijtbaar handelen. Het conflict wordt er alleen maar erger van.
Het ultieme doel: conflictoplossing
Het doel is niet om 'gelijk' te krijgen via een ziekmelding. Het doel is om het conflict op te lossen.
Je wilt weer met plezier naar je werk, of een nette uitweg vinden als dat niet meer lukt. Mediation is hier de sleutel.
Het is een vorm van conflictbemiddeling waarbij een neutrale derde, de mediator, jullie helpt om in gesprek te gaan. Het is vertrouwelijk en gericht op de toekomst. In plaats van een strijd te voeren die je waarschijnlijk verliest, bouw je aan een oplossing die voor beide partijen werkbaar is.
Wat is een arbeidsconflict?
Een arbeidsconflict is een verstoorde arbeidsrelatie. Dit kan ontstaan door van alles: een negatieve beoordeling, een onduidelijke taakomschrijving, een rooster dat niet past, of een sfeer van onveiligheid.
Het begint vaak klein. Een miscommunicatie hier, een verkeerde opmerking daar.
Als het niet wordt opgepakt, groeit het uit tot een vastgelopen patroon. Partijen praten niet meer, maar óver elkaar. De vertrouwensrelatie is dan ernstig beschadigd.
Een arbeidsconflict is niet hetzelfde als een verschil van inzicht. Het is een patroon van negatieve interacties dat het werk onmogelijk maakt.
Wanneer is mediation geschikt bij een arbeidsconflict?
Mediation is geschikt op elk moment dat partijen nog een klein beetje bereid zijn om te praten. Zelfs als het al tot een ziekmelding heeft geleid, is mediation nog een optie.
- Vrijwillige deelname van beide kanten.
- Bereidheid om naar een compromis te zoeken.
- Wil om de vertrouwelijkheid te respecteren.
De bedrijfsarts kan mediation adviseren bij situatieve arbeidsongeschiktheid. Dit is een situatie waarin een werknemer klachten ervaart door het conflict, maar geen medische beperkingen heeft. Arbeidsmediation bij een conflict is dan de oplossing voor de onderliggende oorzaak. De voorwaarden zijn: De mediator zorgt voor een mediationovereenkomst waarin deze basisregels worden vastgelegd.
Voordelen van mediation bij arbeidsconflicten
Waarom kiezen voor mediation in plaats van een juridische procedure? De voordelen zijn groot:
- Snelheid: Een mediationtraject duurt vaak maar enkele weken. Een juridische procedure kan maanden of jaren duren.
- Vertrouwelijkheid: Wat in de mediationkamer gezegd wordt, blijft daar. Dit in tegenstelling tot een openbare rechtszaak.
- Regie: Jij en je werkgever bepalen samen de uitkomst. De rechter beslist voor jullie.
- Relatiebehoud: Doordat je samenwerkt aan een oplossing, is de kans op herstel van de werkrelatie groter. Of een waardig afscheid.
- Kosten: Mediation is vaak goedkoper dan een juridisch traject. Zeker als je bedenkt dat je geen eigen bijdrage hoeft te betalen als je werkgever de kosten op zich neemt.
De rol van mediation bij arbeidsconflicten
De mediator is niet de baas. Hij of zij is een gespreksleider. De mediator zorgt ervoor dat jullie écht naar elkaar luisteren.
Vaak zie je door de emoties de belangen niet meer. De mediator helpt om die belangen boven tafel te krijgen.
Misschien wil de werknemer geen negatieve beoordeling, maar vooral waardering. Misschien wil de werkgever geen conflict, maar gewoon dat het werk goed wordt gedaan.
Hoe start u een mediationtraject?
De mediator helpt om praktische afspraken te maken die aan beide behoeften voldoen. Denk aan een verbeterplan, een functiewijziging of een vaststellingsovereenkomst met een goede transitievergoeding. Het startpunt is altijd het gesprek.
Meestal is er één partij die mediation voorstelt. Dat kan de werknemer zijn, maar ook de werkgever.
Als de ander instemt, gaan jullie op zoek naar een mediator. Kies bij voorkeur een mediator die is aangesloten bij de NMv (Nederlandse Mediatorsvereniging) of het MfN (Mediatorsfederatie Nederland). Dit zijn de belangrijkste brancheorganisaties. Zij garanderen kwaliteit en onafhankelijkheid.
Wie zijn bij mediation aanwezig?
De mediator maakt een offerte. De kosten hangen af van de duur en de expertise.
Een indicatie: reken op €150 tot €250 per uur excl. BTW. Een volledig traject van 3 tot 5 sessies kost vaak tussen de €1.000 en €2.500 excl. BTW.
Soms betaalt de werkgever alles, soms delen jullie de kosten. Een eventuele eigen bijdrage voor de Rechtsbijstandverzekering kan worden vergoed. In beginsel zijn alleen de direct betrokkenen aanwezig: jij, je leidinggevende of een HR-vertegenwoordiger, en de mediator.
Soms is het fijn om een vertrouwenspersoon mee te nemen, maar dat moet wel worden afgesproken. De mediator bepaalt de spelregels. De bijeenkomsten duren meestal 1,5 tot 2 uur.
Mediation in een arbeidsconflict: wat zijn de voors & tegens?
Hoewel mediation een krachtig middel is, is het geen wondermiddel. Het vraagt moed.
Je moet je kwetsbaar opstellen en echt luisteren. Hieronder zetten we de voor- en nadelen op een rij.
Situatieve arbeidsongeschiktheid
Een specifieke vorm die vaak voorkomt is situatieve arbeidsongeschiktheid. Dit is de situatie waarin een werknemer door het conflict klachten ervaart (hoofdpijn, slapeloosheid, stress), maar de bedrijfsarts geen medische oorzaak kan vinden die het werken onmogelijk maakt. Er is geen sprake van ziekte, maar wel van een onwerkbare situatie. De bedrijfsarts kan dan adviseren om mediation bij een arbeidsconflict te starten om de situatie te verbeteren.
Dit is een uitstekende gelegenheid om het conflict op te lossen zonder dat het tot een langdurige ziekmelding komt.
Voors en tegens mediation
De voordelen zijn duidelijk: je houdt regie, het is vertrouwelijk en vaak sneller en goedkoper. De nadelen zijn dat het niet werkt als één partij niet wil. Mediation is vrijwillig. Als je werkgever weigert, kun je dat negatief uitleggen aan een rechter later.
Ook is het resultaat niet gegarandeerd. Je kunt een mediationtraject doorlopen en alsnog uit elkaar gaan. Wel is het dan vaak dat je beter bent uitgekomen bij een vaststellingsovereenkomst omdat je de onderlinge spanningen beter hebt kunnen bespreken.
Praktische tips
Sta je voor een arbeidsconflict na een negatieve beoordeling? Zo ga je slim om met de situatie:
- Vertrouw op mediation, niet op ziekmelding. Een ziekmelding is een slap excuus. Het leidt tot loonstop en ontslagrisico. Kies voor de herkansing die mediation biedt.
- Meld je alleen ziek bij daadwerkelijke medische beperkingen. Voel je je niet fit door het conflict? Ga naar de bedrijfsarts. Die beoordeelt objectief of je kunt werken. Volg zijn advies op.
- Start tijdig. Wacht niet tot de emmer overloopt. Hoe langer je wacht, hoe harder de verhoudingen worden.
- Kies voor kwaliteit. Selecteer een mediator die is aangesloten bij het MfN-register. Dit is het kwaliteitskeurmerk voor mediators in Nederland.
- Weigering kan consequenties hebben. Als de werkgever mediation weigert, kan een rechter dit later uitleggen als onredelijk handelen. Dat kan leiden tot een hogere vergoeding bij ontslag.
Disclaimer: Dit artikel is informatief van aard en is geen juridisch advies.
Raadpleeg altijd een MfN-gecertificeerd mediator of juridisch adviseur voor jouw specifieke situatie. De invloed van een mediationtraject op de uitkomsten is afhankelijk van individuele omstandigheden.