Verdeling van een maatschap tussen huisartsen bij een echtscheiding: Goodwill en patiëntenstop
Een echtscheiding is al ingewikkeld genoeg, maar als huisartsen met een gezamenlijke praktijk komt daar een flinke laag bovenop. Jullie maatschap is niet zomaar een samenwerking; het is jullie levenswerk, de bron van inkomen en een waardevol bezit voor de toekomst.
De verdeling van die maatschap is vaak het struikelblok. Hoe bepaal je de waarde?
Wat gebeurt er met de goodwill en de patiëntenstop? Dit is waar mediation het verschil maakt tussen een vechtscheiding en een oplossing waar jullie allebei verder mee kunnen.
De waarde van de maatschap: goodwill en goodwillregeling
De verdeling van de maatschap begint bij het vaststellen van de reële waarde. Dit is meer dan alleen de balans opmaken.
De meeste waarde zit vaak in de 'goodwill'. Dat is een lastig begrip: het is de waarde van de naamsbekendheid, de vaste patiëntenstroom en het potentieel van de praktijk. Jullie moeten samen beslissen of je de goodwill meetelt in de boedelscheiding.
Een veelgebruikte regeling is de 'goodwillregeling'. Hierbij wordt de goodwill als apart vermogensbestanddeel gewaardeerd en verdeeld.
De partner die de praktijk voortzet, betaalt de ander een afkoopsom of een percentage van de omzet over een aantal jaren. De mediator helpt bij het vinden van een eerlijke waardering, vaak met behulp van een accountant of taxateur. Een gangbare prijs voor goodwill is 1 tot 1,5 keer de jaarwinst, maar dit hangt sterk af van de locatie en het aantal patiënten.
De impact van de patiëntenstop
Een cruciaal punt bij de verdeling is de patiëntenstop. Als één partner de praktijk overneemt, kan het zijn dat de andere partner een vergoeding krijgt voor het 'kwijtraken' van zijn of haar aandeel in de patiëntenpopulatie.
Dit is een vorm van goodwill, maar dan specifiek gericht op het verlies van inkomsten.
De mediator zal helpen om dit bedrag transparant te maken. De patiëntenstop kan ook praktische gevolgen hebben. Misschien mag de vertrekkende partner geen patiënten meenemen naar een nieuwe praktijk in de buurt.
Of er worden afspraken gemaakt over de overdracht van patiënten. Dit soort details moet in de mediation worden vastgelegd.
Zonder goede afspraken hierover, loopt de waarde van de praktijk snel terug. De mediator zorgt dat jullie dit samen regelen, net als het verrekenen van een leaseauto, zonder ruzie.
De rol van de mediator: neutraal en onpartijdig
Een mediator is geen rechter, maar een onpartijdige gespreksleider. Hij of zij zorgt ervoor dat jullie allebei je verhaal kunnen doen en helpt jullie om gezamenlijk tot oplossingen te komen. In een echtscheidingssituatie met een maatschap is dat essentieel.
De mediator houdt het hoofd koel en zorgt dat de emoties de zakelijke kant niet overnemen.
De kosten van mediation: een overzicht
De mediator helpt bij het opstellen van een convenant. Dit is een juridisch document waarin alle afspraken staan: wie krijgt de praktijk, wat is de goodwill, hoe wordt de patiëntenstop geregeld, en wat gebeurt er met de pensioenen en de hypotheek?
De mediator geeft geen juridisch advies, maar zorgt dat jullie alle informatie krijgen om goede keuzes te maken. Hij verwijst jullie door naar een jurist of notaris voor de definitieve ondertekening. De kosten van mediation variëren, maar je kunt uitgaan van een uurtarief tussen €120 en €200 exclusief btw.
Een traject voor de verdeling van een agrarische maatschap bij echtscheiding duurt vaak 4 tot 8 sessies.
De totale kosten liggen dan tussen €1.000 en €2.500. Dit is vaak goedkoper dan een juridische procedure via de rechter. Er zijn verschillende manieren om de kosten te drukken:
- Raad voor Rechtsbijstand: Als je inkomen onder een bepaalde grens valt, kun je een toevoeging krijgen. Dan betaal je een eigen bijdrage van ongeveer €53 tot €230 per persoon.
- Werkgever: Sommige werkgevers vergoeden mediation bij een echtscheiding, vooral als het de productiviteit op het werk bevordert.
- Rechtsbijstandverzekering: Check je polis. Soms wordt mediation vergoed vanuit de verzekering, soms zelfs zonder eigen risico.
Wat je zelf kunt regelen: stappenplan
Om de mediation soepel te laten verlopen, kun je zelf al het een en ander voorbereiden. Dit scheelt tijd en geld. Zorg dat je de volgende documenten bij elkaar hebt:
- Financiële overzichten: De laatste drie jaarrekeningen van de maatschap, persoonlijke inkomensgegevens en een overzicht van jullie vermogen en schulden.
- Goodwill-berekening: Verzamel alle informatie die nodig is voor de waardering van de praktijk. Dit kan via een accountant of een specifieke waarderingsmethode.
- Patiëntenstop: Bedenk wat jullie wensen zijn rondom de patiëntenstop. Wie mag welke patiënten overnemen? Zijn er wachtlijsten?
- Wensenlijst: Maak een lijst van wat je wilt regelen: pensioen, huis, alimentatie, en de verdeling van de maatschap.
Vergelijking van mediation versus rechtszaak
De keuze tussen mediation en een rechtszaak is groot. Een rechtszaak duurt vaak maanden, soms jaren.
De kosten lopen op tot wel €5.000 of meer per persoon, afhankelijk van de complexiteit. De rechter beslist, jullie hebben geen invloed op de uitkomst. Dit kan leiden tot een vechtscheiding waarbij de onderlinge verhoudingen ernstig worden beschadigd. Mediation is sneller, goedkoper en geeft jullie zelf de regie.
Je kunt creatieve oplossingen bedenken die in een rechtszaak niet mogelijk zijn. Bijvoorbeeld een goodwillregeling die is afgestemd op de inkomensontwikkeling.
De focus ligt op de toekomst, niet op het winnen van een juridisch gevecht.
De mediator zorgt voor een veilige sfeer, zodat jullie ook na de scheiding nog met elkaar kunnen samenwerken.
Aanbevelingen per budget en gebruik
Voor huisartsen met een maatschap is mediation de meest verstandige keuze. Bij het scheiden als arts met een maatschap vraagt de complexiteit van de verdeling om maatwerk.
- Laag budget (geen eigen vermogen): Kies voor een MfN-gecertificeerde mediator met een toevoeging. De eigen bijdrage is laag en de kwaliteit is gegarandeerd. Vraag je verzekering of werkgever om vergoeding.
- Middelbaar budget: Kies voor een mediator die gespecialiseerd is in echtscheidingen en maatschappen. Vraag naar hun ervaring met artsen en goodwill. De investering van €1.500 - €2.000 levert een zorgvuldige verdeling op en voorkomt duurdere procedures.
- Hoog budget (complexe praktijk): Naast een mediator kun je een accountant inschakelen voor de waardering. Kies voor een mediator die goed kan schakelen met financiële experts. Dit zorgt voor een waterdichte regeling.
Waar vind je een geschikte mediator?
Zoek altijd een mediator die staat ingeschreven in het MfN-register. Dit is het kwaliteitskeurmerk voor mediators in Nederland.
Je kunt via de website van het MfN zoeken op specialisatie, bijvoorbeeld 'echtscheiding' of 'arbeidsmediation'. Vraag altijd om een vrijblijvend kennismakingsgesprek. De klik met de mediator is essentief voor het slagen van het traject.
Je kunt ook terecht bij de beroepsvereniging van mediators, of informeren bij je eigen beroepsorganisatie voor artsen. Die hebben vaak een netwerk van mediators die bekend zijn met de specifieke problematiek van maatschappen.
Disclaimer: Dit artikel is informatief van aard en is geen juridisch advies. Raadpleeg altijd een MfN-gecertificeerd mediator of juridisch adviseur voor jouw specifieke situatie. Mediationuitkomsten zijn afhankelijk van individuele omstandigheden.