Mediation bij vermoeden van financiële uitbuiting door een van de kinderen

Marloes van der Hoeven

MfN-gecertificeerd Mediator

Een dreigend gevoel sluimert soms in families: je merkt dat er geld verdwijnt of dat een ouder onder druk wordt gezet om geld over te maken. Misschien ziet je vader of moeder het niet, of wil hij of zij het niet zien.

Jij en je broer of zus maken zich zorgen. Dit is geen situatie voor een harde rechtszaak, maar voor mediation. Want bovenal wil je de relatie met je broer of zus en je ouder(s) redden. Mediation bij vermoeden van financiële uitbuiting door een kind is intensief, maar het is vaak de enige manier om zonder complete breuk weer rust te vinden.

Wat is financiële uitbuiting binnen de familie?

Financiële uitbuiting door een kind (of partner) is een vorm van mishandeling.

Het is vaak stil en sluipend. Denk aan een kind dat de pinpas van een ouder 'beheert' en stiekem meer geld opneemt, of een ouder die via emotionele chantage (‘help je me niet, dan verdwijn ik uit je leven’) wordt gedwongen tot het tekenen van schenkingen of leningen.

In mediation gaat het erom dit patroon te doorbreken zonder direct naar de politie te stappen. Een mediator herkent dit gedrag. Het is niet zomaar ruzie over een voorschotje. Het is een disbalans in macht en vertrouwen.

De ouder voelt zich vaak schuldig of bang, en het kind dat uitoefent voelt zich in zijn recht staan.

Mediation zorgt voor een veilige omgeving om hierover te praten. Let op: Dit is geen juridisch advies. Gaat het om bedreiging of diefstal?

Bel dan direct de politie. Mediation is er voor situaties waar nog een gesprek mogelijk is.

Waarom mediation cruciaal is bij deze complexe dynamiek

Waarom kiezen voor mediation en niet voor de rechter? Omdat een rechter alleen een oordeel velt over wat wettelijk mag, niet over wat emotioneel klopt.

Een rechter kan een boete opleggen of een schuld vaststellen, maar de relatie met je broer of zus kapotmaken, dat kan een rechter niet herstellen. Mediation pakt de kern aan: het herstel van vertrouwen en het opnieuw vaststellen van grenzen. Daarnaast is het vaak sneller en goedkoper.

Een gerechtelijke procedure over financiële afwikkeling kan makkelijk €3.000 tot €10.000 kosten per persoon en maanden of jaren duren. Een mediationtraject bij financiële problemen duurt vaak 3 tot 6 maanden en kost in totaal tussen de €1.500 en €4.000, afhankelijk van de complexiteit.

Een mediator kan creatieve oplossingen bedenken die een rechter nooit kan opleggen.

Denk aan het instellen van een budgetbeheerder of het opstellen van een officieel familiecontract. Het doel is altijd: veiligheid voor de ouder en rust voor de familie.

Hoe werkt mediation bij financiële uitbuiting? De praktijk

Het proces start altijd met een intake. Meestal spreekt de mediator eerst apart met de ouder en het kind dat slachtoffer is.

Daarna volgt een gesprek met de ouder en het kind dat de uitbuiting pleegt. Dit aparte gesprek is essentieel. Je wilt niet dat de ouder onder druk staat tijdens het eerste contact.

In de sessies draait het om feiten en gevoel. De mediator zorgt dat het kind dat de druk uitoefent, stil moet staan bij de impact.

• Een overzicht van de geschiedenis: Wat is er wanneer afgeschreven?
• Terugbetalingsregelingen: Realistische bedragen per maand.
• Grenzen voor de toekomst: Bijvoorbeeld dat geldzaken voortaan via een derde partij lopen of dat er geen geld meer wordt geleend.
• Instelling van een mentorschap of beschermingsmaatregel via de kantonrechter als dat nodig is.

Een concrete techniek is het inzichtelijk maken van de banktransacties. "Laat zien wat er de afgelopen maand is gebeurd." Vaak schrikt het kind zelf van de bedragen zodra het op een rijtje staat. De mediator helpt bij het opstellen van een 'herstelplan', bijvoorbeeld bij familiebemiddeling over onderhandse leningen. Dit plan bevat: De mediator is neutraal, maar niet onverschillig.

Als de mediator merkt dat de veiligheid in het geding is, kan hij of zij de sessie beëindigen en doorverwijzen. De kracht van mediation zit hem in het herstellen van de verbinding op basis van nieuwe, veilige regels.

Modellen en kosten: Wat kost mediation?

De kosten van mediation zijn transparant, maar verschillen per model. De meeste mediators werken op uurbasis.

Een MfN-gecertificeerd mediator (het kwaliteitskeurmerk in Nederland) kost gemiddeld tussen de €120 en €180 per uur exclusief btw. Een gemiddeld traject bij financiële uitbuiting duurt 4 tot 6 sessies van 1,5 uur.

1. De Werkgever: Als de ouder nog werkt, vergoeden veel werkgevers mediation via de bedrijfsarts of het vitaliteitsbudget.
2. De Rechtsbijstandverzekering: Heeft de ouder een verzekering? Dan dekt die vaak mediation (net als juridische bijstand). Check de polis.
3. Raad voor Rechtsbijstand (RvR): Via de 'Toevoeging' kan de overheid mediation vergoeden. De eigen bijdrage ligt dan vaak rond de €53 tot €100 per persoon, afhankelijk van het inkomen. De mediator vraagt deze aan.