Hoe werkt de beëindigingsclausule in een standaard mediationovereenkomst?
Stel je voor: je zit tegenover je partner, je werkgever of een familielid. De sfeer is gespannen, maar er is ook een gedeelde wil om het op te lossen.
Jullie hebben gekozen voor mediation. De mediator legt een document op tafel: de mediationovereenkomst. Een van de eerste clausules gaat over beëindiging.
Wat betekent dat nu precies? Hoe zorg je dat je niet vastzit aan een traject dat niet werkt?
Dit is een cruciaal moment. Je wilt geen juridische valkuilen, maar wel de vrijheid om te stoppen als het echt niet klikt. Laten we dit stap voor stap ontwarren, zodat je precies weet wat je tekent en hoe je die beëindigingsclausule in je voordeel kunt gebruiken.
Wat je nodig hebt voordat je de mediationovereenkomst tekent
Voordat je ook maar één pen op papier zet, is het essentieel dat je weet wat er op het spel staat. Een mediationovereenkomst is het fundament van het hele proces.
Zonder duidelijke afspraken over beëindiging, loop je het risico dat je later in een juridisch moeras terechtkomt.
Je hebt dus een aantal dingen nodig: helderheid over je eigen grenzen, een goed begrip van de basisprincipes van mediation en de wil om transparant te zijn. Een van de eerste dingen die je nodig hebt, is inzicht in de kosten. Mediation is vaak goedkoper dan een gerechtelijke procedure, maar het is niet gratis.
Reken op een tarief van €120 tot €200 per uur voor een MfN-gecertificeerd mediator. Voor een echtscheidingsmediation kan het totale traject, afhankelijk van de complexiteit, uitkomen op €1.500 tot €3.000.
Bij arbeidsmediation liggen de kosten vaak hoger, denk aan €2.000 tot €5.000 per partij, tenzij de werkgever dit dekt. Zorg dat je deze indicaties kent, zodat je weet wat je eventueel moet betalen als je voortijdig stopt. Daarnaast is het cruciaal dat je weet welke partijen betrokken zijn. Is het een echtscheiding, een arbeidsconflict of een familieruzie?
De aard van het conflict bepaalt vaak de specifieke clausules. Een echtscheidingsmediation heeft bijvoorbeeld te maken met de wet, terwijl een arbeidsmediation vaak het arbeidsrecht volgt.
Tot slot heb je een MfN-gecertificeerd mediator nodig. Dit register is je kwaliteitskeurmerk. Het garandeert dat de mediator is opgeleid volgens de hoogste standaarden en een klachtenregeling heeft. Zonder dit, teken je geen enkele mediationovereenkomst.
Stap 1: Lees de beëindigingsclausule aandachtig
De beëindigingsclausule is meestal een kort, krachtig artikel in de overeenkomst. Het oogt vaak onschuldig, maar het is je uitgangspunt voor de onderhandelingen.
De mediator zal dit artikel met je doornemen. Luister goed. De clausule beschrijft de voorwaarden waaronder jij of de andere partij de mediation kan stoppen.
Er zijn drie hoofdscenario's die je moet herkennen: beëindiging door wederzijse instemming, beëindiging door opzegging, en beëindiging door de mediator. Wederzijse instemming is het eenvoudigst. Jij en de andere partij besluiten samen: "We stoppen ermee." Dit kan op elk moment, zonder opzegtermijn.
De mediator legt dit vast in een eindverslag. Vaak is er dan geen extra kostenclausule, behalve de reeds gemaakte uren.
Let wel: als er al schikkingen zijn getroffen, moeten die worden vastgelegd. Zonder dat, vervalt alles en kunnen jullie alsnog naar de rechter. Dit scenario komt veel voor bij familiebemiddeling wanneer de emoties te hoog oplopen. Een tweede scenario is opzegging door één partij.
Dit is de meest gevoelige clausule. Hierin staat meestal een opzegtermijn, bijvoorbeeld 14 dagen.
Je moet de mediator en de andere partij schriftelijk op de hoogte brengen. Let op: sommige overeenkomsten bevatten een "boeteclausule" of vergoeding voor gemaakte kosten als je zonder geldige reden stopt. Dit is gebruikelijk bij arbeidsmediation, waar bedrijfsprocessen worden onderbroken.
Mocht er een geschil ontstaan over de beëindiging, dan is het goed om te weten wat de rol van de SKM is bij klachten. De mediator kan hierin bemiddelen om tot een redelijke beëindiging te komen.
De derde optie is dat de mediator de mediation beëindigt. Dit gebeurt zelden, maar kan als er sprake is van wanprestatie of als de veiligheid in het geding is.
Stap 2: Onderhandel over de voorwaarden
Denk niet dat je alles klakkeloos moet accepteren. Het is goed om te weten wat je precies tekent in de mediationovereenkomst. Je hebt namelijk het recht om te onderhandelen over de beëindigingsclausule, zolang de mediator en de andere partij hiermee instemmen.
Bespreek vooral de opzegtermijn. Is 14 dagen te lang voor jouw situatie?
In een arbeidsconflict wil je misschien binnen 3 werkdagen kunnen stoppen om je sollicitatie-activiteiten niet te belemmeren. In een echtscheiding wil je misschien direct kunnen stoppen om juridische stappen te versnellen.
Vraag ook specifiek naar de kostenvergoeding bij voortijdige beëindiging. Een mediator mag alleen kosten in rekening brengen voor de daadwerkelijk gewerkte uren, al is er soms een vergoeding voor mediation bij echtscheiding mogelijk via je verzekeraar. Echter, sommige overeenkomsten bevatten een vast bedrag voor "administratiekosten" als je voortijdig opzegt.
Probeer dit te schrappen of te beperken tot een redelijk bedrag, bijvoorbeeld €150 in plaats van €500.
Leg alle afspraken die je maakt over de beëindigingsclausule vast in een addendum bij de overeenkomst. Mondelinge toezeggingen zijn in dit stadium waardeloos. Een andere belangrijke vraag is: wat gebeurt er met de gemaakte afspraken? Als jullie tijdens de mediation al een deelakkoord hebben bereikt (bijvoorbeeld een ouderschapsplan), wil je dat dit niet vervalt.
Vraag om een clausule die bepaalt dat gedeeltelijke akkoorden bindend blijven, zelfs als de mediation wordt beëindigd. Dit voorkomt dat je alles opnieuw moet beginnen bij de rechter. Dit is vooral relevant bij complexe echtscheidingen of familiebemiddeling waar al veel tijd is geïnvesteerd.
Stap 3: De juridische valkuilen omzeilen
Er zijn een paar valkuilen die je koste wat kost moet vermijden.
De grootste is de "vastloopclausule". Soms staat er in de overeenkomst dat de mediation automatisch wordt beëindigd als er na X aantal sessies geen overeenkomst is bereikt.
Dit klinkt logisch, maar het kan betekenen dat je dan alsnog een hoge rekening krijgt voor een traject dat niets heeft opgeleverd. Probeer dit te vervangen door een evaluatiemoment na bijvoorbeeld 3 sessies. Op dat moment beslissen jullie samen of het zinvol is om door te gaan. Let ook op de clausule over vertrouwelijkheid.
Deze blijft vaak van kracht, zelfs ná beëindiging van de mediation. Dit betekent dat je niets wat in de sessies is gezegd, mag gebruiken in een eventuele gerechtelijke procedure.
Dit is een wettelijk principe, maar het is goed om het expliciet bevestigd te zien. Schending van de vertrouwelijkheid kan leiden tot schadevergoeding. Zorg dat je dit begrijpt voordat je emotionele informatie deelt.
Een andere valkuil is de rol van de mediator bij beëindiging. Soms staat er dat de mediator "een bindende uitspraak doet over de beëindiging".
Dit is ongebruikelijk en niet de taak van een mediator. Een mediator faciliteert, hij oordeelt niet.
Wees alert op dit soort bewoordingen. Het hoort niet in een mediationovereenkomst thuis. Dit is vooral relevant bij arbeidsmediation, waar een manager soms druk uitoefent om "door te zetten". Je hebt altijd het recht om zelf te beslissen.
Stap 4: De beëindiging uitvoeren
Als je besluit te stoppen, volg dan de procedure die in de clausule staat.
Dit is essentieel om juridische problemen te voorkomen. Stuur een e-mail of aangetekende brief naar de mediator en de andere partij. Gebruik de bewoordingen uit de overeenkomst, bijvoorbeeld: "Hierbij beëindig ik de mediationovereenkomst per [datum] conform artikel X." Wees duidelijk en zakelijk, ook als de emoties hoog oplopen. Vraag altijd om een bevestiging van ontvangst en van de beëindiging.
De mediator is verplicht om het einde van de mediation vast te leggen. Vraag ook naar de eindafrekening.
Deze moet binnen een redelijke termijn komen, meestal binnen 14 dagen. Controleer of de uren kloppen met wat je zelf hebt bijgehouden.
Als er sprake is van een vergoeding voor gemaakte kosten, eis dan een specificatie. Betaal niet zomaar een onduidelijk bedrag.
Tenslotte, bespreek wat er nu verder gebeurt. Bij een echtscheiding betekent dit vaak dat je naar de advocaat