Hoe de Wet op de Rechtsbijstand de toegang tot mediators reguleert

Marloes van der Hoeven

MfN-gecertificeerd Mediator

Stel je voor: je zit midden in een scheiding of een conflict op je werk. Het voelt zwaar, misschien zelfs overweldigend.

Je wilt het goed regelen, zonder dure rechtszaken en met zo min mogelijk spanning.

Dan kom je uit bij mediation. Maar hoe zit het met de kosten? Wie betaalt dat? Hier komt de Wet op de Rechtsbijstand om de hoek kijken.

Deze wet regelt dat iedereen, ongeacht inkomen, toegang heeft tot juridische hulp, inclusief mediation. In dit stuk leg ik je stap voor stap uit hoe die wet de weg naar een mediator regelt, wat het voor jou betekent en hoe je praktisch te werk gaat. Het is een warme, heldere gids zonder ingewikkelde termen, gewoon zoals we samen aan tafel zitten.

Stap 1: Check of je in aanmerking komt voor gesubsidieerde mediation

Voordat je een mediator belt, moet je weten of je recht hebt op financiële hulp via de Wet op de Rechtsbijstand.

Deze wet kijkt naar je inkomen en vermogen. Als je onder een bepaalde grens valt, krijg je een vergoeding voor mediation. Dit geldt voor echtscheiding, arbeidsmediation en familiebemiddeling.

1. Verzamel je financiële documenten (loonstrook, belastingaangifte, bankafschriften). Dit duurt 10-15 minuten.
2. Reken je bruto-inkomen uit voor het afgelopen jaar. Gebruik een simpele rekenmachine of vraag hulp aan een bekende.
3. Vul de inkomenscheck in op de website van de Raad voor Rechtsbijstand (zoek op 'mediation vergoeding'). Dit duurt 5 minuten.
4. Als je voldoet, vraag een toevoeging aan via de site of bij een mediator. Dit proces duurt 1-2 weken.

Het doel is eerlijke toegang voor iedereen. Wat heb je nodig?

Een geldig ID, recente loonstrook of uitkeringsgegevens, en een overzicht van je vermogen (spaargeld, woning).

Voor een eenpersoonshuishouden ligt de inkomensgrens in 2024 rond de € 38.000 bruto per jaar; voor een meerpersoonshuishouden is dat ongeveer € 52.000. Vermogen mag niet boven de € 15.000 uitkomen (exclusief je huis). Dit zijn indicatieve cijfers; check altijd de site van de Raad voor Rechtsbijstand voor de actuele bedragen. Tijdsindicatie: 20-30 minuten voor de check, plus eventuele wachttijd voor goedkeuring. Veelgemaakte fouten: Vergeten om alle inkomensleden mee te tellen (partner, kinderen), of vermogen niet volledig opgeven.

Dit leidt tot afwijzing. Ook: denken dat alleen lage inkomens recht hebben – ook middeninkomens kunnen soms in aanmerking komen via een eigen bijdrage.

Als je twijfelt, bel de Raad voor Rechtsbijstand (0800-666 22 22) voor een snelle check. Zij helpen je verder zonder oordeel.

Stap 2: Kies een gecertificeerde mediator die past bij je situatie

Nu je weet dat je mogelijk in aanmerking komt, is het tijd om een mediator te vinden.

De Wet op de Rechtsbijstand eist dat je werkt met een gecertificeerde professional voor de vergoeding. Dit betekent dat de mediator moet staan in het MfN-register (Mediatorsfederatie Nederland).

1. Zoek op MfN.nl naar mediators in je woonplaats. Filter op 'echtscheiding', 'arbeidsmediation' of 'familiebemiddeling'. Dit duurt 5-10 minuten.
2. Lees profielen en recensies. Kies iemand met ervaring in jouw niche, bijvoorbeeld een mediator die gespecialiseerd is in mediation bij ontslag of scheiding met kinderen.
3. Bel 2-3 mediators voor een vrijblijvend kennismakingsgesprek (vaak gratis of € 25-€ 50). Vraag naar hun aanpak en kosten. Dit duurt 15-30 minuten per gesprek.
4. Vraag of ze werken met de Wet op de Rechtsbijstand. Zo ja, vraag om hulp bij de toevoeging. Dit regel je in 5 minuten per mediator.

Dat is het kwaliteitskeurmerk voor mediation. Zo ben je verzekerd van deskundigheid, vooral bij gevoelige onderwerpen als echtscheiding of arbeidsconflicten. Wat heb je nodig? Een lijst met MfN-geregistreerde mediators in jouw regio.

Je vindt deze op de MfN-website of via de Raad voor Rechtsbijstand.

Denk aan specialisaties: arbeidsmediation voor werkconflicten, familiebemiddeling voor scheidingen of omgangsregelingen. Kosten voor een mediator liggen meestal tussen € 100 en € 150 per uur, exclusief BTW. Een standaard echtscheidingsmediation duurt 4-6 sessies van 1,5 uur, totaal € 600-€ 1.200.

Als je een toevoeging krijgt, betaal je een eigen bijdrage vanaf € 53 per persoon, afhankelijk van je inkomen. Tijdsindicatie: 1-2 uur voor de zoektocht, plus 1 week voor gesprekken. Veelgemaakte fouten: Kiezen voor een goedkopere, niet-gecertificeerde mediator – dit levert geen vergoeding op en kan kwaliteit schaden.

Of vergeten te checken of de mediator specifiek ervaring heeft in jouw conflict (bijv. arbeidsmediation vs. echtscheiding).

Pro tip: Vraag altijd naar een schatting van het totaalbedrag. Een goede mediator is transparant over de vormen van mediation en denkt met je mee over kostenbesparing, zoals online sessies.

Stap 3: Dien een aanvraag in voor vergoeding via de Raad voor Rechtsbijstand

Zodra je een mediator hebt gekozen, regel je de financiële kant. Check ook of je recht hebt op dekking voor familiebemiddeling.

De Wet op de Rechtsbijstand zorgt bovendien dat de overheid soms een deel van de kosten betaalt via een 'toevoeging'. Dit is een vergoeding voor mediation, die direct naar de mediator gaat. Jij betaalt alleen een eigen bijdrage.

1. Log in op de website van de Raad voor Rechtsbijstand (met DigiD). Zoek naar 'mediation aanvragen'. Dit duurt 5 minuten.
2. Vul het aanvraagformulier in: geef je inkomen op, kies de mediator uit het MfN-register, en omschrijf het conflict kort. Wees specifiek: bij arbeidsmediation noem je werkgever en conflicttype.
3. Upload benodigde documenten (loonstrook, ID). Controleer of alles klopt – fouten vertragen de goedkeuring.
4. Verstuur en wacht op beslissing (meestal 1-2 weken). Je krijgt een bevestiging per e-mail.

Daarnaast kun je soms aanspraak maken op een vergoeding via je rechtsbijstandverzekering.

Dit maakt mediation toegankelijk, zelfs als je geld nodig hebt voor andere dingen zoals huur of boodschappen. Wat heb je nodig? Je eerdere financiële gegevens, de naam en MfN-nummer van de mediator, en een korte omschrijving van het conflict (bijv. 'echtscheiding met mediation over kinderalimentatie').

De eigen bijdrage hangt af van je inkomen: voor lage inkomens € 53, voor middens € 100-€ 200 per persoon. Tijdsindicatie: 30-45 minuten voor invullen, plus 1-2 weken wachten. Veelgemaakte fouten: Onvolledige formulieren invullen, zoals vergeten partnerinkomen mee te nemen. Of aanvragen zonder MfN-mediator – dat wordt afgewezen.

Ook: te laat reageren op vragen van de Raad, wat leidt tot intrekking. Als je aanvraag is goedgekeurd, stuurt de Raad een brief naar je mediator. Jij betaalt je eigen bijdrage rechtstreeks aan de mediator bij de start van het traject.

Stap 4: Start de mediation en houd kosten in de gaten

Nu begint het echte werk. De mediator leidt de gesprekken, gericht op een oplossing die voor beide partijen werkt.

Bij echtscheiding gaat het om verdeling van spullen, alimentatie en ouderschap. Bij arbeidsmediation losten werkgever en werknemer een conflict op, zoals ontslag of pesten. De Wet op de Rechtsbijstand zorgt dat je niet zonder hulp zit, maar je moet wel actief meedoen. Wat heb je nodig?

Een kalender voor sessies, en een budgetoverzicht. Houd rekening met extra kosten zoals reiskosten (€ 0,21 per km) of online tools (€ 10-€ 20 per sessie). Een typisch traject duurt 3-6 maanden, afhankelijk van complexiteit.

1. Plan de eerste sessie met je mediator. Bespreek agenda's en doelen (1-2 uur voorbereiding).
2. Volg 4-6 sessies van 1,5 uur. Neem pauzes als het emotioneel wordt – de mediator helpt hierbij.
3. Houd een kostenlog bij: vraag na elke sessie een factuur. Controleer of de toevoeging