De waarde van een intellectueel eigendomsrecht of patent verdelen bij een scheiding
Een patent of een ander intellectueel eigendomsrecht is vaak meer waard dan een huis of een auto. Toch wordt het bij een scheiding vaak vergeten in de verdeling.
Terwijl je hier jarenlang inkomen uit kunt halen, of het nu gebruikt wordt of niet. De waarde kan enorm oplopen, en het is cruciaal dat dit eerlijk wordt verdeeld. Je wilt niet na de scheiding ontdekken dat je ex-partner een goudmijn bezit waar jij recht op had. Een goede mediator helpt je om dit complexe onderwerp helder te krijgen en vast te leggen.
Wat is een intellectueel eigendomsrecht eigenlijk?
Een intellectueel eigendomsrecht (IE-recht) is een wettelijk exclusief recht op een creatie of uitvinding.
Denk aan een patent op een technische uitvinding, een merkrecht op je bedrijfsnaam, of het auteursrecht op software die je hebt geschreven. Het is een 'onlichamelijk' bezit, maar wel een waardevol. In mediation wordt dit bezit net als een bankrekening of een pensioen gezien: het is iets dat tot de huwelijksgemeenschap kan behoren.
De kernvraag is: is het recht ontstaan tijdens het huwelijk? Zo ja, dan is het in principe gemeenschappelijk bezit.
Dit ondanks dat één partner de uitvinder of maker is. De waarde van dit recht moet worden meegenomen in de totale verdeling van alle bezittingen en schulden.
Waarom dit zo belangrijk is bij een echtscheiding
De impact van een IE-recht op de scheiding is vaak groter dan je denkt. Een patent kan nu nog weinig opleveren, maar over vijf jaar een miljoenenbusiness worden.
Als het niet goed wordt vastgelegd, loop je als achterblijvende partner een enorm financieel belang mis. Een mediator kan helpen om de emotie hierover te sussen en te focussen op de feiten. Het gaat niet om 'jij' tegen 'ik', maar om het verdelen van een gezamenlijke boedel.
Dit voorkomt een vechtscheiding. Vergeet daarnaast niet de waarde van de auto te verrekenen; het is ook belangrijk om de fiscale kant te bekijken.
De verdeling van een IE-recht kan gevolgen hebben voor de inkomstenbelasting. Een mediator kan dit signaleren en adviseren om een fiscalist in te schakelen. Zonder goede afwikkeling, bijvoorbeeld bij de fiscale voortzetting van de hypotheek, kunnen er later onverwachte belastingaanslagen komen. Dat wil je voorkomen.
Hoe werkt de verdeling in de praktijk?
De eerste stap is het in kaart brengen van alle rechten. Welke patenten, merken of copyrights zijn er? Zijn ze geregistreerd? Wat is de status?
Een mediator helpt bij het opstellen van een inventarisatie. Vaak is een taxatie nodig door een onafhankelijke deskundige om de reële waarde te bepalen.
De kosten voor zo'n taxatie liggen meestal tussen de €1.500 en €5.000, afhankelijk van de complexiteit. Dit is een investering die de moeite waard is, zeker gezien de invloed van de WOZ-waarde op het proces. Zodra de waarde bekend is, zijn er een aantal modellen om te verdelen:
- De partner met het recht koopt de ander uit: De uitvinder betaalt de helft van de taxatiewaarde aan de andere partner. Dit werkt goed als er voldoende liquide middelen zijn.
- Verdeel het recht zelf: In theorie kan het recht zelf worden gesplitst. Dit is juridisch complex en vaak niet praktisch, omdat het de exclusiviteit aantast. Een mediator zal dit meestal afraden.
- De waarde verrekenen met andere bezittingen: De partner die het IE-recht houdt, krijgt minder van de overwaarde van het huis of een auto. Dit is een veelgebruikte en eerlijke methode.
- Een periodieke uitkering (royalty's): Als het patent nog geen directe waarde heeft, kunnen jullie afspreken dat de partner zonder recht een percentage van toekomstige inkomsten krijgt. Dit vereist een waterdichte mediationovereenkomst.
Kosten van mediation en de waardering
De kosten van een mediator variëren, maar reken op een tarief van €120 tot €200 per uur (exclusief BTW). Een gemiddeld echtscheidingstraject inclusief de verdeling van complexe zaken zoals patenten duurt 3 tot 6 sessies.
De totale kosten voor mediation liggen dan tussen de €1.000 en €3.000 per persoon. Dit is vaak vele malen goedkoper dan een juridische procedure. De extra kosten voor de taxatie van het IE-recht komen daar nog bij.
Als jullie er samen uitkomen via mediation, kunnen deze kosten vaak gedeeld worden.
Via de Raad voor Rechtsbijstand kun je in sommige gevallen een vergoeding krijgen voor mediation (gesubsidieerde rechtsbijstand). Check of je hiervoor in aanmerking komt. Ook sommige werkgevers of verzekeraars vergoeden mediationkosten, dus vraag dit altijd na.
Praktische tips voor de verdeling
Het verdelen van intellectueel eigendom voelt ingewikkeld, maar met de juiste voorbereiding kom je een heel eind. Zorg dat je niet overvallen wordt.
- Maak een complete inventarisatie: Schrijf alles op wat met intellectueel eigendom te maken heeft. Denk aan domeinnamen, octrooien, modelrechten en zelfs waardevolle sociale media-accounts.
- Zoek een MfN-gecertificeerde mediator: Het MfN-register is het kwaliteitskeurmerk. Kies iemand met ervaring in familiemediation en ondernemerschap. Vraag vooraf naar zijn/haar aanpak voor IE-verdeling.
- Bescherm je informatie: Tijdens de mediation moeten documenten worden gedeeld. Zorg voor een geheimhoudingsclausule in het mediationprotocol. Zo voorkom je dat bedrijfsgevoelige informatie uitlekt.
- Denk aan de toekomst: Spreek duidelijk af wat er gebeurt als het patent wordt verkocht of wordt gelicenseerd. Leg dit vast in het convenant. Een goede mediator zorgt voor een waterdichte regeling.
- Blijf zakelijk: Het is emotioneel, maar probeer de waarde van het recht zakelijk te zien. Het is een activa net als de inboedel. Een mediator helpt om de emotie en de zakelijke kant gescheiden te houden.
Disclaimer: Dit artikel is informatief van aard en is geen juridisch advies. Raadpleeg altijd een MfN-gecertificeerd mediator of juridisch adviseur voor jouw specifieke situatie. Mediationuitkomsten zijn afhankelijk van individuele omstandigheden.