De methodiek van de 'Appreciative Inquiry' bij het herstellen van arbeidsrelaties
Je staat middenin een conflict op je werk. De sfeer is om te snijden, mails worden scherp gesteld en je voelt je onbegrepen.
Dan denk je al snel aan een rechtszaak, maar dat is vaak een lang en duur traject.
Er is een andere manier die focust op wat er wél werkt: Appreciative Inquiry. Deze methodiek helpt bij het herstellen van arbeidsrelaties door te bouwen op successen en positieve ervaringen, in plaats van te blijven hangen in problemen. Het is een krachtige aanvulling op mediation, of je nu te maken hebt met een echtscheiding, arbeidsmediation of familiebemiddeling. Laten we eens kijken hoe dit werkt en wat het voor jou kan betekenen.
Wat is Appreciative Inquiry precies?
Appreciative Inquiry (AI) is een methodiek die ontwikkeld is door David Cooperrider en focust op positieve verandering.
In plaats van een probleem te analyseren, zoek je naar wat er al goed gaat en hoe je dat kunt versterken. In een arbeidsmediation betekent dit dat je niet begint met 'wie heeft er ongelijk', maar met 'wat werkt er goed tussen deze collega's en hoe kunnen we dat uitbouwen?'. Denk aan een team dat vroeger goed samenwerkte maar nu vastloopt door een conflict.
AI helpt om die oorspronkelijke succeservaring op te sporen en opnieuw te activeren. Waarom is dit belangrijk?
Omdat het de dynamiek verandert. In plaats van verdedigende houdingen, ontstaat er ruimte voor dialoog.
Je bent niet alleen bezig met oplossen, maar met opbouwen. Dit sluit aan bij mediation, waarbij een onpartijdige mediator het gesprek begeleidt. Een MfN-gecertificeerd mediator kan AI integreren in het proces, waardoor de kans op een duurzame oplossing toeneemt. Het is vooral effectief bij langdurige conflicten waarbij emoties hoog oplopen.
De kern van de methodiek: de vier fasen
AI werkt volgens een cyclus van vier fasen: Discover, Dream, Design en Destiny. In de Discover-fase onderzoek je wat er al goed gaat.
De mediator stelt vragen als: 'Wanneer werkten jullie samen op een manier waar je trots op bent?' of 'Wat waardeer je aan je collega, ook al is het nu moeilijk?'.
Dit helpt om positieve herinneringen en kwaliteiten boven water te halen. In mediation bij arbeidsconflicten is dit een verfrissende start, waarbij beeldspraak helpt om impasses te doorbreken en de focus te leggen op gedeelde waarden. In de Dream-fase visualiseer je een ideale toekomst.
Wat zou er gebeuren als die positieve elementen versterkt worden? Bijvoorbeeld: 'Hoe zou onze samenwerking eruitzien als we elkaars sterke punten optimaal gebruiken?'.
Deze fase stimuleert creativiteit en hoop. Dan volgt Design, waar concrete plannen worden gemaakt. Je stelt afspraken op die gebaseerd zijn op die droom, zoals een nieuwe manier van feedback geven of taken verdelen op basis van talenten. Tot slot, Destiny: je zet de plannen om in actie en bewaakt de voortgang. Dit proces duurt vaak 3 tot 6 sessies, afhankelijk van de complexiteit.
Varianten en modellen binnen AI in mediation
Er zijn verschillende manieren om AI toe te passen, afhankelijk van de context. In een standaard arbeidsmediation wordt AI vaak gecombineerd met klassieke gesprekstechnieken.
Een veelgebruikt model is de 5-D-cyclus, een uitbreiding met een extra fase voor evaluatie. Dit is handig voor langere trajecten, zoals bij een reorganisatie waar spanningen zijn opgelopen. Voor kortere conflicten, zoals een misverstand tussen twee collega's, volstaat een verkorte versie van drie sessies.
Wat kost zo'n traject? De prijzen variëren, maar een indicatie: een mediator kost gemiddeld €150 tot €250 per uur.
Een standaard arbeidsmediation met AI duurt 4 tot 8 uur, dus reken op €600 tot €2000 totaal, exclusief BTW. Als je via de Raad voor Rechtsbijstand gaat, kan een deel vergoed worden (tot €235 per uur voor mediation, afhankelijk van je inkomen). Sommige werkgevers betalen de kosten volledig, zeker bij arbeidsmediation. Check je pols of verzekering, want een arbeidsongeschiktheidsverzekering dekt soms mediation bij conflictgerelateerde klachten.
Altijd offerte opvragen bij een MfN-gecertificeerd mediator voor een precieze inschatting. Voor echtscheidingen of familiebemiddeling werkt AI ook goed, vooral bij co-ouderschap.
Hier kunnen de fasen helpen om een gezamenlijke toekomstvisie te ontwikkelen, zoals hoe je samen de kinderen begeleidt. Kosten liggen vergelijkbaar, maar een scheidingsmediation duurt langer (6-12 sessies), dus €1500 tot €4000. Altijd indicatief, want elke situatie is uniek.
Praktische tips om AI toe te passen
Wil je AI zelf proberen of bespreken met je mediator? Begin met een eenvoudige vraag: vraag je collega of partner naar een moment waarop de samenwerking soepel liep.
Schrijf het op en bespreek wat er toen anders was. Dit breekt het ijs zonder direct in conflict te duiken. In mediation kan de mediator sturen op gelijkwaardigheid tussen werkgever en werknemer, maar je kunt dit zelf ook inzetten tijdens een informeel gesprek.
Kies altijd voor een MfN-gecertificeerd mediator; dit keurmerk garandeert kwaliteit en onpartijdigheid.
Vraag vooraf naar hun ervaring met AI of positieve methodieken die het zelfinzicht van partijen vergroten. Wees realistisch: AI werkt niet als er sprake is van ernstig misbruik of onveiligheid; dan is juridisch advies nodig. Vermijd absolute uitspraken over resultaten; elke situatie is anders. Tot slot, houd het praktisch: stel concrete doelen, zoals 'we spreken elke week 10 minuten positief af', en evalueer na elke sessie.
Zo bouw je stap voor stap aan een betere relatie. Dit artikel is informatief van aard en is geen juridisch advies. Raadpleeg altijd een MfN-gecertificeerd mediator of juridisch adviseur voor jouw specifieke situatie. Mediationuitkomsten zijn afhankelijk van individuele omstandigheden.