Arbeidsmediation voor statutair bestuurders: Ontslagrecht en vennootschapsrecht
Een statutair bestuurder zit in een unieke positie: je bent eindverantwoordelijke, maar tegelijkertijd ben je ook werknemer.
Als er spanningen ontstaan, loopt de scheiding tussen vennootschapsrecht en arbeidsrecht vaak door de bestuurskamer. Mediation biedt hier een uitweg zonder direct de juridische gevechten te openen. Het gaat om het vinden van een oplossing die recht doet aan beide rollen: die van bestuurder en die van werknemer.
Veel bestuurders weten niet precies waar ze aan toe zijn als het misgaat. Mag je nu wel of niet ontslagen worden?
Wat gebeurt er met je arbeidsovereenkomst? En wat als je ziek wordt?
In dit artikel leggen we de spelregels uit, zonder ingewikkelde juridische taal. We focussen op mediation als manier om tot een werkbare oplossing te komen.
De bijzondere positie van de statutair bestuurder in het arbeidsrecht
Een statutair bestuurder is niet zomaar een werknemer. Je bent benoemd door de algemene vergadering van aandeelhouders (AVA) en je rol staat beschreven in de statuten.
Tegelijkertijd heb je een arbeidsovereenkomst. Die combinatie maakt je positie kwetsbaar én sterk.
Sterk omdat je een formele rol hebt, kwetsbaar omdat je ontslag sneller kan gaan via de vennootschap dan via de kantonrechter. De Hoge Raad heeft in 2015 bepaald (de zogenaamde ‘15 april-arresten’) dat een ontslagbesluit van de AVA automatisch ook je arbeidsovereenkomst beëindigt. Dat is een groot verschil met een normale werknemer.
Je hoeft niet apart opgezegd te worden; het ontslagbesluit volstaat. Maar dat besluit moet wel voldoen aan wettelijke en statutaire voorwaarden.
Check altijd het KVK-register of iemand daadwerkelijk statutair bestuurder is. Verwarren met een titulair directeur komt vaker voor dan je denkt.
Minder ontslagbescherming
Statutair bestuurders hebben minder ontslagbescherming dan gewone werknemers. Je kunt te allen tijde worden ontslagen door de AVA, mits het besluit voldoet aan de regels.
Er is geen ontslagvergunning nodig van het UWV. Wel moet het ontslagbesluit voldoen aan redelijkheid en billijkheid. Ook moet je hoorrecht en adviesrecht krijgen vóór het besluit. Er zijn wel beschermende regels.
Zo mag je niet worden ontslagen tijdens ziekte (opzegverbod art. 7:670 BW). Dit opzegverbod blokkeert ook het automatische einde van de arbeidsovereenkomst via het ontslagbesluit. Daarnaast is er een maximum aan tijdelijke contracten: maximaal drie contracten in drie jaar, net als bij andere werknemers.
Na ontslag geen herstel, wel kans op billijke vergoeding
Als de AVA je ontslaat, keert de arbeidsovereenkomst niet automatisch terug. Herstel van de relatie is praktisch onmogelijk.
Wel kun je aanspraak maken op een billijke vergoeding. Eind 2016 werd zo’n vergoeding toegekend van € 141.500. De hoogte hangt af van de omstandigheden: de duur van het dienstverband, het salaris, en de manier waarop het ontslag is gebeurd. In mediation kunnen partijen onderhandelen over deze vergoeding, maar ook over andere afspraken.
Denk aan een vrijwillige vertrekregeling, outplacement, of geheimhouding. Mediation bij een negatieve beoordeling zorgt ervoor dat je niet vastzit aan een langdurige juridische procedure, maar wel een eerlijke uitkomst krijgt.
Valkuilen bij het ontslag van een statutair bestuurder
Er zijn een aantal valkuilen waar je als bestuurder of onderneming in kunt trappen. Deze kunnen leiden tot onnodige conflicten en hoge kosten.
Dossiers arbeidsrechtelijke kwesties
Veel dossiers lopen vast door verwarrende titels. Een directeur die niet statutair is benoemd, heeft wél volledige arbeidsrechtelijke bescherming. Check dus altijd het KVK-register en de statuten.
Een ander veelvoorkomend probleem is het overschrijden van de ketenregeling. Ook voor statutair bestuurders geldt: na drie tijdelijke contracten of na drie jaar ontstaat een vast contract, tenzij in de overeenkomst een afwijkende regeling is opgenomen.
Een andere valkuil is het verlenen van decharge zonder volledige informatie. Decharge betekent dat de bestuurder wordt ontheven van aansprakelijkheid voor het gevoerde beleid. Geef nooit decharge zonder een ondubbelzinnige rapportage over de financiële en operationele stand van zaken.
Praktische tips bij ontslag
- Roep de statutair bestuurder op voor de AVA vóór de ziekmelding, als er al spanningen zijn.
- Onderzoek herplaatsing in een andere functie, ook bij hoge functies en salarissen.
- Vermijd het toepassen van een bedenktermijn van 14 dagen bij een vaststellingsovereenkomst; die geldt niet voor statutair bestuurders.
Afwijkende ketenregeling en geen bedenktermijn
De ketenregeling bepaalt hoe lang een tijdelijk contract mag duren. Voor statutair bestuurders kan hierin worden afgeweken, maar dat moet expliciet in de overeenkomst staan. Zonder die afwijking gelden dezelfde regels als voor andere werknemers.
Een ander verschil: bij een beëindiging met wederzijds goedvinden geldt geen bedenktermijn van 14 dagen.
Die termijn is bedoeld voor werknemers die onder druk gezet worden, maar bij statutair bestuurders wordt verondersteld dat ze de overeenkomst goed kunnen beoordelen. Toch is arbeidsmediation bij een arbeidsconflict waardevol om onduidelijkheden weg te nemen.
Mediation als oplossing voor statutair bestuurders
Mediation biedt een veilige ruimte om tot een oplossing te komen. Een mediator kan helpen om de belangen van beide partijen helder te krijgen: de vennootschap wil verder, de bestuurder wil een eerlijke vertrekregeling.
De mediator is onpartijdig en helpt bij het opstellen van een vaststellingsovereenkomst. De kosten van mediation variëren. Een MfN-gecertificeerde mediator rekent meestal tussen € 150 en € 250 per uur.
Een traject kost gemiddeld € 2.000 tot € 5.000, afhankelijk van de complexiteit.
Soms draagt de werkgever de kosten, soms deelt de bestuurder deze. Een rechtsbijstandverzekering kan mediation dekken. Check ook de mogelijkheid van een toevoeging via de Raad voor Rechtsbijstand.
De mediator zorgt voor een neutrale sfeer, zodat partijen niet direct in een juridische strijd belanden. Het doel is een overeenkomst die voor beide partijen werkt, zonder dat een rechter hoeft te beslissen.
Ontslagbescherming voor statutair bestuurder uitgelegd
De kern van ontslagbescherming voor statutair bestuurders is dat het ontslagbesluit van de AVA automatisch de arbeidsovereenkomst beëindigt, maar wel onder strikte voorwaarden. Het besluit moet voldoen aan de wet, de statuten en redelijkheid en billijkheid.
Tijdens ziekte mag er niet worden ontslagen, en een billijke vergoeding kan worden gevraagd. Mediation bij een arbeidsconflict over de privacy van medische gegevens helpt om deze complexe regels toe te passen zonder dat partijen langs de rechter moeten. Het is een manier om snel duidelijkheid te krijgen, kosten te besparen en de relatie – voor zover nodig – te bewaren.
Dit artikel is informatief van aard en is geen juridisch advies. Raadpleeg altijd een MfN-gecertificeerd mediator of juridisch adviseur voor jouw specifieke situatie. Mediationuitkomsten zijn afhankelijk van individuele omstandigheden.