Thomas-Kilmann conflictstijl: Wanneer is doordrukken effectief in arbeidsmediation?
Stel je voor: een conflict op het werk. Een collega die steeds over je grenzen gaat, een leidinggevende die eisen stelt die niet haalbaar zijn.
Je wilt het oplossen, maar hoe? Soms is praten en water bij de wijn doen de enige optie. Maar soms, heel soms, is de beste strategie om recht door zee te gaan.
In de wereld van arbeidsmediation wordt dat 'doordrukken' genoemd. Het is de Thomas-Kilmann-conflictstijl van de 'competitor'.
Het klinkt agressief, en dat is het soms ook. Maar wanneer is het precies de juiste keuze?
Wanneer zorgt het niet voor meer schade, maar juist voor een oplossing? Laten we diep in deze strategie duiken en ontdekken wanneer doordrukken effectief is.
Wat is de Thomas-Kilmann Conflictstijl?
Om te begrijpen wanneer 'doordrukken' werkt, moeten we eerst weten wat het is.
De Thomas-Kilmann Conflict Mode Instrument (TKI) is een model dat vijf basisstijlen van conflictbeheersing beschrijft. Denk aan een schaal. Aan de ene kant heb je het belang van je eigen doelen (assertiviteit), aan de andere kant het belang van de relatie met de ander (samenwerking). 'Doordrukken' is de stijl die je kiest als je je eigen doelen boven de relatie stelt.
Je bent assertief en niet-coöperatief. In mediation noemen we dit vaak de 'forcerende' houding.
Je zet door, je houdt voet bij stuk. Je bent er van overtuigd dat jouw oplossing de juiste is.
Je bent niet bang voor conflict. Sterker nog, je gebruikt het conflict om je zin te krijgen. Je gebruikt je macht, je argumenten of je status.
In een arbeidsmediation betekent dit dat je duidelijk maakt: 'Dit is mijn grens, en ik ga niet verder.' Het is de stijl die het minst samenwerkt. Je bent niet bezig met een win-win situatie. Je wilt winnen.
En de ander moet verliezen, of in ieder geval toegeven. Het is de meest competitieve houding die je kunt hebben. En hoewel het vaak negatief wordt afgeschilderd, heeft het een enorme kracht.
Mits je het op het juiste moment inzet. Zoals een tang in een gereedschapskist: je gebruikt hem niet elke dag, maar als je hem nodig hebt, is er niets anders dat het werk doet.
Waarom doordrukken soms nodig is in arbeidsmediation
Arbeidsmediation draait in de basis om begrip en compromissen. De mediator helpt partijen om samen tot een oplossing te komen.
Meestal is het doel om de relatie te herstellen of op een nette manier te beëindigen.
Toch zijn er situaties waarin het standpunt van de ander zo ver van jouw eigenbelang afstaat, dat water bij de wijn doen betekent dat je jezelf tekort doet. Stel je voor: je hebt een arbeidsconflict. De werkgever wil je ontslaan zonder een fatsoenlijke vergoeding.
Jij weet dat je juridisch sterk staat. De tegenpartij probeert je bang te maken of een lage schikking aan te bieden. In zo'n geval, waarbij een mediator door vragen te stellen het zelfinzicht van partijen vergroot, is de 'samenwerkende' stijl soms dodelijk voor jouw positie. Je zou dan te veel inleveren.
Hier komt de competitieve stijl om de hoek kijken. Je duidelijk maken dat je niet zomaar akkoord gaat. Je eisen stellen.
Je dreigen met een juridische procedure als er niet aan je voorwaarden wordt voldaan. Daarnaast is het effectief als er een duidelijke machtsongelijkheid is.
Als een werkgever denkt alles te kunnen eisen, kan een werknemer die doordrukt laten zien dat hij/zij niet over zich heen laat lopen. Het breekt de dynamiek. Het zet de toon voor de rest van de onderhandeling.
Het is een manier om respect af te dwingen. Zonder respect is mediation vaak zinloos.
Je moet elkaar serieus nemen. Soms kan een beetje druk dat voor elkaar krijgen.
De werking: Hoe werkt doordrukken in de praktijk?
Hoe ziet doordrukken eruit in een mediationtraject? Het is niet schreeuwen of tafels slaan.
Het is koud en zakelijk. Je gebruikt feiten, regels en consequenties. Je bent duidelijk in je taalgebruik.
Je zegt niet: "Zou het niet iets kunnen...", maar: "Ik heb recht op X, en ik verwacht dat dit geregeld wordt." Een veelgebruikte techniek is het 'harde bod'. In een arbeidsmediation kan een werknemer een eis neerleggen voor een beëindigingsvergoeding die flink boven de transitievergoeding zit.
De mediator zal proberen te bemiddelen. De werknemer houdt voet bij stuk.
"Dit is het minimum. Anders gaan we naar de kantonrechter." Dit is doordrukken. Je gebruikt de dreiging van een juridisch traject als hefboom. Een ander voorbeeld is het aangeven van een deadline.
"Ik heb tot vrijdag een voorstel nodig dat aan mijn voorwaarden voldoet. Zo niet, dan schakel ik een jurist in." Dit creëert urgentie, al is het effect van tijdsdruk op het resultaat niet altijd positief.
Het dwingt de ander om keuzes te maken. De werking is gebaseerd op het feit dat de ander de consequentie van het doordrukken wil vermijden. De mediator speelt hierin een cruciale rol.
Hij of zij moet de druk vertalen naar de andere partij, rekening houdend met waarden en normen bij ethische dilemma's, zonder dat het conflict escaleert.
Let op: dit is een risicovolle strategie. De mediator kan je hierin begeleiden, maar de tegenpartij kan afhaken. De relatie kan definitief bekoelen.
Daarom is het cruciaal om dit alleen te doen als het doel het waard is.
In echtscheidingen zie je dit vaak rondom de verdeling van het huis of de kinderalimentatie. In arbeidsmediation draait het vaak om geld en ontslagvoorwaarden.
De kosten van doordrukken: Wanneer is het de investering waard?
Doordrukken kost energie, tijd en vaak geld. Een mediator verdient zijn geld aan de uren die hij of zij maakt.
Als partijen vastlopen omdat er een competitieve stijl wordt ingezet, kan de mediation langer duren. De gemiddelde mediator kost tussen de €150 en €250 per uur exclusief btw. Een standaard arbeidsmediation traject duurt vaak 3 tot 6 sessies.
De totale kosten liggen dan tussen de €1.000 en €3.000 per persoon, tenzij de werkgever de kosten volledig op zich neemt.
Maar het gaat om de baten. Stel, je eist via doordrukken €10.000 extra bovenop een standaard vergoeding. De mediation kost je misschien €2.000 extra in tijd en kosten (als je niet via de rechtsbijstandverzekering gaat).
Dan is de return on investment gigantisch. Het is een afweging.
Betaal je liever een beetje meer voor de mediator om de boel vlot te trekken, of betaal je voor een jurist om je te helpen met doorzetten?
Vergoedingen spelen een rol. Via de Raad voor Rechtsbijstand kun je een toevoeging krijgen. Dan betaal je een eigen bijdrage die veel lager is (rond de €50 - €200). Dit maakt het financieel minder pijnlijk om een juridisch stevigere houding aan te nemen.
Echter, mediation via een toevoeging vereist dat beide partijen in aanmerking komen. Is dat niet het geval, dan zijn de kosten voor eigen rekening.
Als je weet dat je juridisch sterk staat, is het soms slimmer om de mediator te vragen om de bemiddeling te staken en over te gaan op een juridische procedure. Dan ben je namelijk aan het 'doordrukken' via de rechter.
Praktische tips: Zo zet je doordrukken effectief in
Wil je deze stijl gebruiken? Volg dan deze tips om te voorkomen dat je het kind met het badwater weggooit.
- Baken het af: Doordrukken werkt alleen voor de hoofdpunten. Kies je gevechten. Probeer niet op alles streng te zijn. Geef op kleine punten toe om goodwill te kweken, zodat je op het belangrijke punt harder kunt zijn.
- Bereid je voor: Weet wat je juridische positie is. Lees de wet, het contract of de CAO. Doordrukken zonder kennis is bluf. Bluf wordt snel doorzien. Zorg dat je feiten onaantastbaar zijn.
- Gebruik de mediator: Zeg niet direct tegen de ander: "Ik eis dit!". Zeg het tegen de mediator. "Mijn minimale eis is X. Zou jij kunnen onderzoeken of de ander hierover wil praten?" De mediator kan de boodschap verzachten maar wel de kracht behouden.
- Houd de deur open: Zelfs als je doordrukt, hoef je niet te schelden. Blijf zakelijk. "Ik zie het niet zitten om hier verder over te praten tenzij mijn eis wordt gehonoreerd." is beter dan "Jullie zijn waardeloos!".
- Wees bereid te vertrekken: De grootste valkuil is doordrukken zonder alternatief. Als je zegt "Ik wil dit bedrag of ik stap naar de rechter", moet je ook echt