Mediation bij de uitvoering van een tweetrapstestament en de informatieplicht

Portret van Marloes van der Hoeven, MfN-gecertificeerd Mediator
Marloes van der Hoeven
MfN-gecertificeerd Mediator
Familie- & Nalatenschapsmediation · 2026-02-15 · 6 min leestijd

Een tweetrapstestament klinkt ingewikkeld, maar het komt hierop neer: je regelt je erfenis in twee fasen. Eerst gaat alles naar je partner, daarna pas naar de kinderen.

Dit kan fiscaal aantrekkelijk zijn, maar er rust een zware informatieplicht op de langstlevende partner.

Mediation helpt om heldere afspraken te maken over die informatievoorziening en om misverstanden over de erfenis te voorkomen. Zo blijft het proces voor iedereen transparant en eerlijk.

Tweetrapsmaking, wat is dat?

Bij een tweetrapstestament bepaal je dat je partner na je overlijden alles erft. De kinderen krijgen pas iets bij het overlijden van de langstlevende ouder. Dit noem je ook wel een 'radartestament', vernoemd naar een uitzending van het consumentenprogramma Radar.

Het idee is simpel: door de erfenis uit te stellen, kun je belasting besparen.

De langstlevende partner heeft dan de volledige beschikking over het vermogen, zonder dat de kinderen direct aanspraak kunnen maken. De kinderen krijgen in dit systeem een vordering op de langstlevende ouder.

Deze vordering is niet direct opeisbaar, maar ze hebben wel recht op een jaarlijkse opgave van het vermogen. Dit is wettelijk geregeld. De informatieplicht is er om de kinderen te beschermen en transparantie te garanderen. Mediation kan helpen om deze informatie-uitwisseling soepel te laten verlopen en conflicten te voorkomen.

Radartestament, is dat wel zo aantrekkelijk?

Veel mensen denken dat een tweetrapstestament altijd voordelig is, maar dat is niet altijd zo.

Het hangt af van je persoonlijke situatie en de hoogte van je vermogen. Als het vermogen groot is, kunnen de kinderen bij het tweede overlijden alsnog een hoge erfbelasting moeten betalen.

Bovendien is de wettelijke rente op de vordering van kinderen in 2024 maar 1%, terwijl de algemene wettelijke rente 7% is. Dit drukt de waarde van de vordering. Een ander aandachtspunt is de informatieplicht. De langstlevende partner moet de kinderen jaarlijks een nauwkeurige opgave van het vermogen sturen.

Dit kan een zware last zijn, vooral als de relatie niet optimaal is.

Mediation kan helpen om deze plicht in te vullen zonder onnodige spanningen. Het is belangrijk om realistisch te zijn over de voor- en nadelen.

Geen testament: Wettelijke verdeling

Als er geen testament is, geldt de wettelijke verdeling. De langstlevende partner erft het hele vermogen, maar de kinderen krijgen een vordering op de langstlevende ouder.

Deze vordering is opeisbaar bij het overlijden van de langstlevende ouder, maar er rust wel erfbelasting op. In 2024 betalen kinderen over hun vordering 10% erfbelasting over de eerste €152.368 en 20% over het bedrag daarboven. De vrijstelling voor kinderen in 2024 is €25.187.

Dit betekent dat kinderen pas belasting betalen als hun vordering boven dit bedrag uitkomt. De wettelijke rente op de vordering is in 2024 1%, wat de waarde van de vordering verlaagt. Mediation kan helpen om deze vordering helder uit te leggen en te onderhandelen over een redelijke invulling.

Erfrecht. Recht op informatie. Tweetrapsmaking in een testament. Recht op inzage en afschriften van bankrekeningen. Incidentele vordering. Voorlopige voorziening.

De kinderen hebben een wettelijk recht op informatie over het vermogen van de erflater. Bij conflicten over deze informatieplicht is de langstlevende partner (de bezwaarde erfgenaam) verplicht om jaarlijks een overzicht te sturen.

Dit moet een nauwkeurige opgave zijn van het vermogen, inclusief bankrekeningen en andere bezittingen.

Als de kinderen twijfelen, kunnen ze om inzage vragen in afschriften van bankrekeningen. De notariële beschrijving van de verkrijging moet binnen één jaar na overlijden worden opgemaakt. Dit is cruciaal voor de erfbelastingaangifte.

Per 1 januari 2026 wordt de aangiftetermijn voor erfbelasting verlengd van 8 naar 20 maanden. Dit geeft meer tijd, maar de informatieplicht blijft bestaan. Mediation kan helpen om deze processen te stroomlijnen en conflicten te voorkomen. Als er een geschil ontstaat, kunnen kinderen een incidentele vordering indienen of een voorlopige voorziening aanvragen.

Dit kan leiden tot een rechtszaak, wat vaak duur en emotioneel is.

Mediation is een beter alternatief om tot een oplossing te komen zonder de rechter in te schakelen.

Een testament met tweetrapsmaking. Dé oplossing voor het besparen van erfbelasting?!

Een tweetrapstestament kan helpen om erfbelasting uit te stellen, maar het is geen garantie voor totale besparing.

De kinderen betalen bij het tweede overlijden alsnog erfbelasting, en de tarieven kunnen hoger zijn dan verwacht. In 2024 is de vrijstelling voor partners €795.156, wat ruim is. Voor kinderen is de vrijstelling maar €25.187.

Vordering kinderen

Dit betekent dat bij een groot vermogen de belastingdruk kan oplopen. Mediation kan helpen om de verwachtingen van alle partijen helder te krijgen.

Door samen te zitten en de cijfers te bekijken, kun je realistische afspraken maken.

Vrijstellingen voor de erfbelasting optimaal benutten

Dit voorkomt teleurstellingen en conflicten later. De vordering van de kinderen is een belangrijk onderdeel van het tweetrapstestament. Deze vordering is niet opeisbaar, maar de kinderen hebben wel recht op informatie over de hoogte ervan. De wettelijke rente van 1% in 2024 zorgt ervoor dat de vordering minder hard groeit.

Dit kan gunstig zijn voor de langstlevende partner, maar minder gunstig voor de kinderen. Professionele begeleiding bij het vastleggen van afspraken kan helpen om duidelijkheid te scheppen over de hoogte van de vordering en de rente.

Dit zorgt voor duidelijkheid en voorkomt discussies later. Om optimaal gebruik te maken van de vrijstellingen, is het belangrijk om je vermogen goed te spreiden. De vrijstelling voor partners is in 2024 €795.156, wat ruim is.

Voor kinderen is de vrijstelling €25.187. Als je vermogen hoger is, betaal je over het meerdere 10% tot 20% erfbelasting.

Besparing of uitstel van erfbelasting bij tweetrapsmaking

Mediation kan helpen om te bekijken hoe je de vrijstellingen het beste kunt benutten. Dit kan door schenkingen of andere fiscale maatregelen. Ontdek hoe een mediator helpt bij de verdeling van een nalatenschap met fiscale claims of laat je doorverwijzen naar een fiscalist voor specifiek advies.

Bij tweetrapsmaking wordt de erfbelasting uitgesteld tot het tweede overlijden. Dit kan voordelig zijn als de langstlevende partner lang leeft en het vermogen beheert.

Maar het kan ook nadelig zijn als de kinderen lang moeten wachten en de vordering minder hard groeit door de lage rente. Mediation helpt om de voor- en nadelen af te wegen. Samen met een mediator kun je een plan maken dat voor iedereen werkt.

Zo voorkom je dat een tweetrapstestament onnodig complex wordt. Mediation bij een tweetrapstestament gaat over meer dan alleen cijfers.

Dit artikel is informatief van aard en is geen juridisch advies. Raadpleeg altijd een MfN-gecertificeerd mediator of juridisch adviseur voor jouw specifieke situatie. Mediationuitkomsten zijn afhankelijk van individuele omstandigheden.

Het gaat over vertrouwen, transparantie en het voorkomen van conflicten. Door de informatieplicht serieus te nemen en heldere afspraken te maken, zorg je voor een soepel proces.

Een mediator kan je hierbij helpen, zonder dat het een juridische strijd wordt.

Portret van Marloes van der Hoeven, MfN-gecertificeerd Mediator
Over Marloes van der Hoeven

Marloes is gecertificeerd mediator (MfN-register) met 14 jaar ervaring in echtscheiding, arbeids- en familiemediatie. Ze behandelt gemiddeld 60 zaken per jaar en schrijft toegankelijk over het mediationproces.

Volgende stap
Bekijk alle artikelen over Familie- & Nalatenschapsmediation
Ga naar overzicht →