Het verschil tussen empathie en sympathie voor een neutrale mediator
Een mediator die alleen maar knikt en zegt "ik begrijp het"? Dat voelt misschien fijn, maar het is niet genoeg.
In een scheidingsgesprek of arbeidsconflict gaat het erom dat er een oplossing komt waar beide partijen mee verder kunnen.
Daarom is er een hemelsbreed verschil tussen sympathie en empathie. Sympathie is een schouderklopje; empathie is het begrijpen van de ander zonder partij te kiezen. Dit onderscheid is de basis van elke succesvolle mediation, van echtscheidingen tot zakelijke geschillen.
Wat is het verschil eigenlijk?
Stel je voor: je partner vertrekt en je voelt je compleet in de steek gelaten. Sympathie is als je mediator zegt: "Wat vreselijk voor je, wat een rotstreek." Meteen neemt hij jouw kant in. Dat voelt even goed, maar het helpt de boel niet vooruit.
De andere partij voelt zich direct aangevallen en de strijd is weer losgebarsten.
Sympathie is een oordeel, een gevoelsmatige kleuring. Je steunt iemand, maar je kiest een kant.
Empathie is een stuk krachtiger en vooral neutraler. Een empathische mediator zegt: "Ik hoor dat je je ontzettend in de steek gelaten voelt. Kun je vertellen wat dit met je doet?" Er is geen oordeel.
Er is ruimte voor het verdriet of de boosheid, zonder dat het de ander direct raakt.
De mediator kruipt in jouw belevingswereld om te begrijpen wat er speelt, maar blijft zelf op de tribune zitten. Zo houdt hij overzicht over het hele veld. Hij snapt de emotie, maar gebruikt die niet om partij te trekken.
Waarom neutraliteit cruciaal is in mediation
In een echtscheiding of een conflict op het werk draait alles om vertrouwen. Als mediator moet je neutraal zijn en dat ook uitstralen. Zodra er ook maar een zweem van sympathie is voor de een, verliest de ander vertrouwen.
En zonder vertrouwen is mediation onmogelijk. Dan stopt het proces en beland je alsnog bij de rechter, met alle kosten en stress van dien.
Denk aan de kosten: een gerechtelijke procedure kan makkelijk €3.000 tot €10.000 per persoon kosten, terwijl een mediationtraject vaak tussen de €1.500 en €3.500 totaal blijft. Een mediator die sympathiek is, maakt onbedoeld de situatie erger.
Hij of zij gaat dan automatisch helpen "oplossen" voor de persoon met wie hij medelijden heeft. Dat betekent dat de andere partij onder druk wordt gezet om toe te geven. Dat is geen oplossing, dat is een dictaat. Dat voelt onrechtvaardig.
En een onrechtvaardig gevoel zorgt ervoor dat afspraken niet worden nageleefd. Een MfN-gecertificeerde mediator weet dit.
Die traint om die valkuil van sympathie te omzeilen.
Empathie is de kunst om te begrijpen zonder te oordelen, zodat ruimte ontstaat voor een oplossing die voor beide kanten werkt.
De werking van empathie: hoe doet een mediator dat?
Een mediator gebruikt empathie als gereedschap. Het doel is niet om lief te zijn, maar om begrip te creëren.
Dat begint met actief luisteren. Echt luisteren. De mediator vangt niet alleen de woorden op, maar ook de emotie erachter.
Hij herhaalt wat hij hoort om te controleren of hij het goed begrijpt. "Dus wat ik van u hoor, is dat u het gevoel heeft dat u altijd de flexibele bent geweest en nu het gevoel krijgt dat u tekortkomt." Dan komt de volgende stap: valideren. Validatie is niet hetzelfde als instemmen.
Je zegt niet "je hebt gelijk". Je zegt: "Ik begrijp dat je je zo voelt." Dat is een wereld van verschil. In een arbeidsmediation kan dit betekenen dat de mediator tegen een werknemer zegt: "Ik hoor dat je je enorm onveilig voelt sinds de reorganisatie." Tegelijkertijd kan hij tegen de werkgever zeggen: "Ik hoor dat u zich zorgen maakt over de productiviteit van het team." Beide gevoelens zijn valide. Beide partijen voelen zich gehoord, ondanks dat ze hetzelfde gesprek anders ervaren.
Dat is de brandstof voor een oplossing. Deze aanpak zorgt ervoor dat de kern van het conflict boven tafel komt.
Vaak gaat een ruzie over geld of tijd, maar de onderliggende emotie is angst, onzekerheid of een gevoel van onrechtvaardigheid. Door empathie voelen partijen zich veilig genoeg om die kwetsbare laag te tonen.
Pas als die emotie erkend is, kunnen ze zakelijk naar oplossingen kijken. In een echtscheidingsmediation gaat het dan over de verdeling van de spullen, maar eerst moet het verdriet over het einde van de relatie ruimte krijgen.
De kosten van mediation versus de prijs van een conflict
Veel mensen vragen zich af: wat kost een mediator eigenlijk? De prijs hangt af van het type mediation en de duur van het traject. Over het algemeen liggen de uurtarieven voor een MfN-gecertificeerde mediator tussen de €120 en €180 per uur exclusief btw.
Voor een echtscheiding of een complexe familiebemiddeling moet je rekenen op een totaalbedrag tussen de €2.000 en €4.500, afhankelijk van de hoeveelheid gesprekken en de complexiteit van de financiële afwikkeling.
Voor arbeidsmediation liggen de tarieven vaak iets hoger, omdat hier vaak juridische kennis bij komt kijken. Hierbij wordt vaak een vast bedrag per dagdeel of per sessie gerekend, vaak tussen de €150 en €200 per uur.
Een arbeidsconflict dat via mediation wordt opgelost, kost vaak tussen de €1.500 en €3.000 per partij. Dat is een fractie van de kosten van een advocaat en een rechtszaak, waar je al snel oploopt tegen de €5.000 tot €10.000 per persoon, plus de onzekerheid van een uitspraak. Goed om te weten: er zijn vergoedingen mogelijk.
Voor mediation in familierecht (zoals echtscheiding) kun je in sommige gevallen een toevoeging krijgen via de Raad voor Rechtsbijstand.
De eigen bijdrage hangt dan af van je inkomen. Ook werkgevers betalen vaak de mediation bij een arbeidsconflict, omdat dit goedkoper is dan een juridische procedure en het verzuim beperkt. Sommige verzekeringen dekken mediation via de aanvullende verzekering. Een mediator kan hier altijd over adviseren, zonder juridisch advies te geven.
Praktische tips: hoe herken je een goede, neutrale mediator?
Wil je zeker weten dat je een mediator treft die het verschil tussen sympathie en empathie beheerst? Kijk dan altijd of hij of zij gecertificeerd is in het MfN-register (het voormalige NMI).
Dit is het kwaliteitskeurmerk voor mediators in Nederland. Deze mediators hebben een zware opleiding genoten en moeten voldoen aan strenge eisen wat betreft kennis, ervaring en ethiek. Hierbij speelt de rol van waarden en normen een grote rol, terwijl ze getraind zijn in het bewaken van de neutraliteit.
Maar hoe weet je of het klikt? Plan een vrijblijvend kennismakingsgesprek.
Tijdens dat gesprek kun je testen of de mediator empathisch of sympathiek is. Let op signalen. Vraag bijvoorbeeld: "Hoeveel ervaring heeft u met scheidingszaken waarbij de kinderen het zwaarst wegen?" Een sympathieke mediator zal misschien direct zijn eigen mening geven of een verhaal over een andere cliënt. Een empathische mediator zal vragen: "Hoe ziet u dat bij uzelf?
Wat maakt dit nu zo zwaar voor u?" Hij stelt vragen, hij geeft geen oordeel. Tot slot: vertrouw op je eigen onderbuikgevoel.
Voel je je veilig genoeg om je kwetsbaar op te stellen? Begrijpt de mediator je emotie zonder dat je het gevoel krijgt dat hij je overneemt?
Als je je gehoord voelt, maar niet in een hokje wordt geplakt, dan zit je goed. Dat is de basis voor mediation die werkt, waarbij er ook aandacht is voor verschillende communicatiestijlen. Onthoud dat de mediator er is om een brug te bouwen, niet om een kant te kiezen. Disclaimer: Dit artikel is informatief van aard en is geen juridisch advies. Raadpleeg altijd een MfN-gecertificeerd mediator of juridisch adviseur voor jouw specifieke situatie. Mediationuitkomsten zijn afhankelijk van individuele omstandigheden.