Echtscheiding en de eigen woning: De 2-jaarsregeling van de Belastingdienst
Een echtscheiding is emotioneel genoeg, zonder dat de Belastingdienst ook nog roet in het eten gooit. Toch is dat precies wat er gebeurt zodra jullie uit elkaar gaan.
De regels voor hypotheekrenteaftrek veranderen drastisch. Vooral de zogenaamde 2-jaarsregeling zorgt vaak voor verwarring en dure fouten. Het scheelt je al snel honderden euro’s per jaar als je het slim aanpakt. In dit artikel leg ik je haarfijn uit hoe je die valkuilen omzeilt en je financiële zaken op orde krijgt.
Echtscheiding en hypotheekrenteaftrek
Stel: jij en je partner gaan uit elkaar. Tot die tijd declareerden jullie samen de rente over jullie hypotheek.
Fiscaal partnerschap betekent vaak maximaal voordeel. Maar zodra de scheiding een feit is, verandert er veel.
Je bent niet meer elkaars fiscaal partner. Dit betekent dat je de rente en het eigenwoningforfait voortaan apart moet opgeven. De Belastingdienst accepteert dit alleen als je de juiste bewijzen hebt.
Het eigenwoningforfait is een bijtelling op je inkomen. Het is een percentage van de WOZ-waarde van je woning.
Voor de Belastingdienst telt dit als 'fictief inkomen'. In veel gevallen is dit 0,35%. Laten we een reëel voorbeeld nemen. Stel, de woning heeft een WOZ-waarde van €100.000.
Dan is het eigenwoningforfait €350 per jaar. Als jij voor de helft eigenaar bent, geef je €175 op.
Dit bedrag moet je vaak aftrekken van je inkomen. In sommige situaties (bij partners) mag je het verrekenen, maar bij een scheiding wordt het vaak gesplitst.
U verlaat de woning en uw (ex-)echtgenoot betaalt alle rente
Stel, jij bent degene die het huis verlaat. Je ex-partner blijft achter en betaalt de volledige hypotheeklasten, inclusief de rente.
Jij wilt graag je deel van de rente aftrekken, maar je betaalt niets meer. Mag dat? Jazeker, maar er is een harde voorwaarde: een onderhoudsverplichting. Zonder deze juridische verplichting mag je de rente niet aftrekken.
Wat vult u in bij de aangifte?
De Belastingdienst ziet dit namelijk als een schenking, en dat mag je niet aftrekken. Om de rente aftrekken mogelijk te maken, moet je ex-partner het bedrag dat jij verschuldigd bent, officieel aan je doorberekenen.
Jij betaalt dan feitelijk je deel van de rente aan je ex.
Vervolgens geef jij dit bedrag op als betaalde rente. Om te voorkomen dat je ex dit inkomen dubbel belast, geef jij dit bedrag op als partneralimentatie die je betaalt. Tegelijkertijd moet je ex dit bedrag opgeven als ontvangen partneralimentatie. Dit is een fiscale truc die de Belastingdienst toestaat.
Daarnaast is er het eigenwoningforfait. Je ex-partner betaalt dit voor het hele huis.
Jij bent nog steeds voor de helft eigenaar. Jij moet dus je deel van het forfait (€175 in ons voorbeeld) opgeven. Ook dit deel geef je op als partneralimentatie die je betaalt.
Je ex-partner geeft het weer op als ontvangen alimentatie. Zo klopt de balans.
Voorbeeld als sprake is van een onderhoudsverplichting
Laten we de cijfers erbij pakken. De rente bedraagt €6.000 per jaar. Jij bent voor de helft eigenaar.
Je ex-partner betaalt alles. Om jouw deel aftrekbaar te maken, betaal jij je ex €3.000.
Je ex betaalt dit bedrag vervolgens aan de bank. Jij mag deze €3.000 aftrekken van je belastbaar inkomen. Het eigenwoningforfait bedraagt €350.
Jij bent voor de helft eigenaar. Je deel is €175.
Je betaalt dit bedrag aan je ex. Je ex mag dit bedrag aftrekken als kosten van de woning (mits zij de volledige rente aftrekt).
Jij geeft de €175 op als partneralimentatie. Zo voorkom je dat je te veel belasting betaalt over je deel van het forfait.
U gaat uit elkaar en hebt een eigen woning
Wat als jij het huis verlaat en meteen een nieuwe huurwoning of koopwoning betrekt? De regels zijn hier streng, maar er is een lichtpuntje.
Je mag de rente over de oude woning maximaal twee jaar lang aftrekken.
Dit is de fameuze 2-jaarsregeling. De teller begint op de dag nadat je de woning verlaten hebt. Deze regeling is bedoeld om je de tijd te geven de woning te verkopen.
Deze regeling werkt alleen als je direct na de scheiding verhuist. Blijf je langer in de oude woning wonen (bijvoorbeeld om te verbouwen), dan vervalt deze gunstige regeling vaak.
De Belastingdienst controleert dit streng aan de hand van de adressen. Zorg dat je administratie op orde is. De verhuizing moet direct aansluiten op de scheiding.
De 2-jaarsregeling: maximaal twee woningen
Deze regeling is je beste vriend bij een directe verhuizing na een scheiding. De Belastingdienst begrijpt dat je niet zomaar een huis verkoopt. Daarom mag je over twee woningen tegelijk hypotheekrenteaftrek claimen, zeker bij mediation bij een echtscheiding met een woning op basis van een krediethypotheek.
Let wel: dit is maximaal twee jaar. Na die twee jaar vervalt de aftrek voor de woning die je verlaten hebt, tenzij je deze nog steeds niet verkocht hebt (en je voldoet aan de overige voorwaarden).
Deze regeling geldt voor de rente én de eigenwoningforfait. Je moet wel kunnen aantonen dat je de oude woning te koop hebt staan.
Bewaar alle correspondentie met makelaars en de notaris. Zonder bewijs kan de Belastingdienst de aftrek weigeren, met een naheffing tot gevolg. Een mediator kan je helpen bij mediation bij een echtscheiding met een woning die belast is met een vruchtgebruik om deze afspraken over de verkoop vast te leggen.
Fiscaal partner en echtscheiding
Het fiscaal partnerschap stopt op het moment dat het huwelijk ontbonden wordt en jullie op verschillende adressen staan ingeschreven.
Dit heeft direct gevolgen voor de aangifte. Vanaf dat moment doen jullie elk apart aangifte inkomstenbelasting. Jullie kunnen niet meer elkaars persoonsgebonden aftrekken verrekenen.
Een veelgemaakte fout is het vergeten van het eigenwoningforfait voor de achterblijvende partner. De achterblijver betaalt de volledige rente, maar is nog maar voor 50% eigenaar.
Hij of zij moet het eigenwoningforfait voor 100% opgeven, maar mag de rente voor 100% aftrekken.
Check onderhoudsverplichting voor renteaftrek
De vertrekkende partner moet het forfait voor 50% opgeven. Als de vertrekkende partner dit vergeet, krijgt hij of zij een naheffingsaanslag. Let hierop! Als je het huis verlaat, maar geen alimentatie betaalt, loop je de renteaftrek mis. De Belastingdienst eist een juridische grondslag.
In de echtscheidingsconventie (de afspraken die je vastlegt bij de notaris) moet staan dat je een bijdrage in de kosten van de woning betaalt. Zonder deze clausule in het echtscheidingsconvenant — wat extra belangrijk is bij mediation bij een echtscheiding met een negatieve woningwaarde — mag je de €3.000 (uit het voorbeeld) niet aftrekken.
Verhuizing direct na scheiding: max 2 jaar beide woningen rente aftrekken
Een mediator kan deze cruciale zin voor je opnemen in de documenten. Deze regel is er echt om je te helpen. Het voorkomt dat je in de financiële afgrond stort zodra de relatie strandt.
Gebruik deze tijd om de woning te verkopen of de financiën te scheiden.
Let op: de regel geldt alleen als je de oude woning niet meer bewoont. Ga je er weer tijdelijk wonen? Dan stopt de aftrek direct.
Conclusie en praktische tips
De financiële afhandeling van een echtscheiding is complex. De Belastingdienst maakt het er niet leuker op. Toch kun je veel problemen voorkomen door stap voor stap te werken.
Zorg dat je de afspraken schriftelijk vastlegt. Een mediator is hierbij onmisbaar.
Disclaimer: Dit artikel is informatief van aard en is geen juridisch advies. Raadpleeg altijd een MfN-gecertificeerd mediator of juridisch adviseur voor jouw specifieke situatie. Mediationuitkomsten zijn afhankelijk van individuele omstandigheden.
Hij of zij zorgt ervoor dat de afspraken juridisch kloppen en dat je geen fiscale missers maakt. Twijfel je over je situatie?
De kosten van een mediator wegen vaak niet op tegen de naheffing van de Belastingdienst. Een MfN-gecertificeerd mediator kost tussen de €120 en €150 per uur. Een volledig echtscheidingsconvenant inclusief financiële afhandeling kost vaak tussen de €1.200 en €2.000.
- Controleer de datum: Wanneer ben je precies verhuisd? Dit is de startdatum van de 2-jaarsregeling.
- Check het convenant: Staat er een clausule over de onderhoudsverplichting voor de woning?
- Verdeel het forfait: Wie geeft hoeveel van het eigenwoningforfait op? Doe dit samen.
- Administratie: Bewaar alle betaalbewijzen van rente en alimentatie.
- Vraag hulp: Een mediator of fiscalist kan je helpen de aangifte correct in te vullen.
Dit is een investering in zekerheid. Om je op weg te helpen, hieronder een checklist om fouten te voorkomen:
Een scheiding is een emotionele achtbaan. Door de financiële kant goed te regelen, creëer je rust. En rust gun je jezelf na een scheiding meer dan ooit.