Conflicten over het beheer van de bankrekeningen via een volmacht of levenstestament
Een conflict over bankrekeningen via een volmacht of levenstestament kan flink escaleren. Je ziet het geld verdwijnen, vertrouwt de persoon niet meer en je weet niet hoe je het moet stoppen.
Dit is precies waar mediation voor families helpt. Je zoekt samen een oplossing, zonder meteen naar de rechter te rennen.
In dit artikel leg ik uit wat er speelt, wat de risico’s zijn en hoe je dit slim aanpakt. Dit artikel is informatief van aard en is geen juridisch advies. Raadpleeg altijd een MfN-gecertificeerd mediator of juridisch adviseur voor jouw specifieke situatie. Mediationuitkomsten zijn afhankelijk van individuele omstandigheden.
Misbruik van volmacht in levenstestament
Een levenstestament is een notariële volmacht die je geeft voor het moment dat je zelf niet meer kunt beslissen. Handig, maar het geeft de gevolmachtigde veel macht over je bankrekeningen. Misbruik ligt op de loer.
Rechtbank Oost-Brabant oordeelde op 26 maart 2025 over een duidelijk geval van misbruik van volmacht.
De zaak liet zien hoe snel financiële zaken uit de hand kunnen lopen. In die zaak was een boerderij verkocht voor € 1,6 miljoen.
Van dat bedrag belandde € 364.000 op een derdengeldenrekening bij de notaris. Toch verdween er veel meer geld. Een vrouw stal € 195.236 en kreeg een celstraf van 12 maanden, waarvan 3 voorwaardelijk.
Haar zoon stal € 229.142 en moest dat terugbetalen aan zijn moeder.
Dit soort situaties ontstaat vaak omdat er geen controle is of omdat de volmacht te ver gaat. Wil je misbruik voorkomen? Geef dan niet één persoon alle macht. Betrek meerdere kinderen of familieleden bij het beheer.
Een mediator kan helpen om duidelijke afspraken te maken over wie wat doet. Zo blijft iedereen scherp en voorkom je dat één persoon de boel kan misbruiken.
Nieuwe afspraken met banken over levenstestament
Banken zoals ING, Rabobank en ABN AMRO hebben regels voor levenstestamenten. Ze willen zeker weten dat de volmacht geldig is en dat de gevolmachtigde echt bevoegd is.
Soms weigeren banken om een levenstestament te accepteren als het niet precies volgens hun regels is.
Dat zorgt voor vertraging en frustratie. Om problemen te voorkomen, houd je je aan het KNB-model levenstestament. De Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie (KNB) heeft een standaardmodel gemaakt dat banken goed herkennen en accepteren.
Dit model is gratis te downloaden als Word-document (75 kB). Ruim 1,8 miljoen Nederlanders hebben al een levenstestament, vaak gebaseerd op dit model.
Gebruik je een eigen variant? Dan loop je het risico dat banken het niet accepteren, wat voor veel stress zorgt. Een mediator kan je helpen om het levenstestament op maat te maken, zonder af te wijken van het KNB-model. Zo ben je zeker dat banken meewerken. Ook kan een mediator bemiddelen bij conflicten met de bank, bijvoorbeeld als die weigert om een volmacht te erkennen.
Misbruik van een levenstestament
Misbruik van een levenstestament komt helaas vaker voor dan je denkt. De gevolmachtigde kan geld opnemen voor persoonlijke doelen, zoals een eigen huis kopen of schulden aflossen.
Levenstestament geeft volmacht
Zonder toezicht is het moeilijk om dit te stoppen. Hieronder leg ik uit hoe een levenstestament werkt en hoe je risico’s beperkt. Een levenstestament geeft een gevolmachtigde de bevoegdheid om jouw financiële zaken te regelen als je zelf niet meer kunt.
Denk aan het betalen van rekeningen, beheren van beleggingen of verkopen van een huis. De volmacht is krachtig omdat deze notarieel is vastgelegd.
De financiën uit handen geven
Je kunt hem niet zomaar intrekken zonder een nieuwe notaris. Om misbruik te voorkomen, neem je een toezichthouder op in het levenstestament.
Dit is iemand die controleert wat de gevolmachtigde doet. Bijvoorbeeld een andere familielid of een professional. Een mediator kan helpen om deze rol helder te definiëren. Als je je financiën uit handen geeft via een levenstestament, vertrouw je op één of meer personen.
Uitgaan van geldigheid
Dit is spannend, vooral als je gezondheid achteruitgaat. Je wilt niet dat je spaargeld verdwijnt naar verkeerde bestemmingen.
Daarom is het slim om meerdere kinderen volmacht te geven. Ze moeten samen beslissen, wat misbruik moeilijker maakt. Een mediator kan helpen om deze afspraken vast te leggen.
Je bespreekt wie wat doet, hoe vaak er wordt gerapporteerd en wat er gebeurt bij twijfel.
Gezamenlijke bevoegdheid
Zo voorkom je dat geld zomaar verdwijnt. Banken gaan uit van de geldigheid van een levenstestament als het volgens het KNB-model is opgesteld. Maar als je afwijkt, kunnen ze vragen stellen of weigeren.
Bijvoorbeeld als de volmacht te breed is of als er onduidelijke voorwaarden staan.
Dit leidt tot vertraging, wat stress geeft als je snel geld nodig hebt. Om dit te voorkomen, houd je je aan de KNB-norm. Een notaris kan dit controleren.
Een mediator helpt bij het opstellen van een levenstestament dat banken accepteren, zonder onnodige risico’s. Gezamenlijke bevoegdheid betekent dat meerdere gevolmachtigden samen moeten beslissen, wat helpt bij het voorkomen van een conflict tussen de executeur en de erfgenamen.
Ondervolmacht en Selbsteintritt
Dit is een effectieve manier om misbruik te voorkomen. Als één persoon geld wil opnemen, moet de ander instemmen.
In de zaak van Rechtbank Oost-Brabant was er waarschijnlijk weinig toezicht, wat leidde tot diefstal door moeder en zoon. Geef dus altijd volmacht aan minimaal twee personen. Een mediator kan helpen om conflicten tussen hen op te lossen, bijvoorbeeld als ze het niet eens zijn over een grote uitgave. Ondervolmacht betekent dat de gevolmachtigde iemand anders kan aanwijzen om taken uit te voeren.
Dit kan handig zijn, maar verhoogt het risico op misbruik. Selbsteintritt is een Duits concept waarbij je zelf weer controle kunt nemen, maar in Nederland is dat minder gebruikelijk bij levenstestamenten.
Beperk ondervolmacht tot alleen nodige situaties en leg vast wie wat mag. Een mediator kan helpen om deze regels helder te maken, of ondersteunen bij mediation bij de verdeling van de inboedel, zodat je financiën en bezittingen veilig blijven.
Praktische tips en kosten
Wil je een levenstestament opstellen of een conflict oplossen? Hier zijn concrete stappen.
Een MfN-gecertificeerd mediator kost gemiddeld € 100 tot € 150 per uur.
Een traject voor familiemediation over financiën duurt vaak 3 tot 5 sessies, totaal € 500 tot € 1.000. Dit is indicatief; de Raad voor Rechtsbijstand kan een vergoeding geven als je inkomen laag is. Sommige verzekeringen of werkgevers dekken mediation ook.
Om misbruik te voorkomen: geef meerdere kinderen volmacht, neem een toezichthouder op en houd je aan het KNB-model levenstestament. Geef alleen een uittreksel met relevante bankzaken mee, volgens de AVG, om privacy te beschermen.
Bij conflict, schakel een mediator in – die helpt bij het vinden van een oplossing zonder rechtszaak. Kies een mediator uit het MfN-register voor kwaliteit.