Conflict tussen erfgenamen over de vergoeding voor de executeur-testamentair bij een complexe boedel
Een executeur-testamentair die zijn werk niet goed doet, kan voor flink wat spanning zorgen tussen erfgenamen. Je zit midden in een emotionele periode, en dan moet je ook nog eens discussiëren over de vergoeding van de beheerder van de boedel.
Hoe zorg je dat de kosten niet exploderen en dat iedereen zijn recht krijgt? De rol van executeur is ingewikkeld. Hij of zij moet de nalatenschap afwikkelen, schulden betalen en de boedel verdelen.
Maar wat als de executeur zelf de boel vertraagt of onnodige kosten maakt?
In dit verhaal duiken we in een casus waarin erfgenamen het oneens waren over de declaraties van de executeur. We bekijken de feiten en geven je praktische handvatten.
Facturen onder de loep
Stel je voor: je erft een complexe boedel. De executeur, die al sinds 2009 de boekhouder van je vader was, stuurt facturen die je niet snapt.
In een zaak uit 2019 bleek dat de executeur acht facturen stuurde voor omzetbelasting-aangiftes. Elk €1.210, in totaal €9.680. De erfgenamen vroegen zich af: waarom zo duur?
Tip: Vraag de executeur altijd om een gespecificeerde urenregistratie en gedetailleerde facturen. Zonder deze documenten kun je de redelijkheid van de kosten niet beoordelen.
De executeur had ook andere kosten gedeclareerd: meer dan €20.000 aan administratiekosten.
De erfgenamen vonden dit te hoog en vroegen om een transparante urenregistratie. Die kwam niet of was onvolledig. Zonder duidelijkheid over de uren, is het moeilijk om de facturen te controleren. De kantonrechter kan een executeur ontslaan als er gewichtige redenen zijn, zoals het niet naleven van de administratieve plicht (artikel 149 sub f BW). In deze zaak werd de executeur in 2019 ontslagen vanwege onvoldoende urenregistratie en een ongeoorloofde autoverkoop.
Verantwoording schoot tekort
Een executeur-testamentair is verplicht om rekening en verantwoording af te leggen aan de erfgenamen. In een complexe boedel is dat extra belangrijk.
De erfgenamen in ons voorbeeld hadden behoefte aan tussentijdse updates, maar die kregen ze niet.
De executeur had de taak om de boedel af te wikkelen, schuldeisers te betalen en de goederen te liquideren. Maar zonder duidelijke verslaglegging verliep het proces stroef. De erfgenamen wisten niet wat er speelde en voelden zich buitengesloten.
Uiteindelijk besloten de erfgenamen om de executeur te ontslaan. Ze dienden een verzoek in bij de kantonrechter. De rechter schorste de executeur tijdelijk tijdens de ontslagprocedure. Na het ontslag ontstond er een conflict over de verantwoording van het beheer en moest de executeur alsnog rekening en verantwoording afleggen over de gehele periode.
Tip: Bij een complexe boedel is het verstandig om de executeur om tussentijdse rekening en verantwoording te vragen. Leg afspraken schriftelijk vast in een vaststellingsovereenkomst.
De erfgenamen in ons voorbeeld hadden pech: de executeur was ook hun vorige boekhouder.
Dat maakte de relatie extra kwetsbaar. Het is belangrijk om onafhankelijkheid te bewaken, zelfs als je iemand al lang kent.
28 mille terugbetalen
Na het ontslag van de executeur ontstond er een conflict over de vergoeding. De executeur had advocaatkosten gedeclareerd van €12.000. Dit was voor de juridische bijstand tijdens de ontslagprocedure.
De erfgenamen vonden dit onredelijk: de executeur werd ontslagen vanwege eigen falen.
De kantonrechter besloot dat deze advocaatkosten niet werden vergoed. De executeur had immers tekortgeschoten in zijn taken.
De erfgenamen hoefden deze kosten dus niet te betalen. Wat betreft de eerder goedgekeurde facturen voor de omzetbelasting-aangiftes (€9.680): deze bleven staan. De erfgenamen hadden deze al betaald.
Tip: Leg alle afspraken over de executeur-vergoeding schriftelijk vast. Een vaststellingsovereenkomst kan een executoriale titel zijn, wat betekent dat je de afspraken kunt afdwingen.
Maar de executeur moest de rest van de administratiekosten terugbetalen. In totaal werd besloten dat de executeur €28.000 moest terugbetalen aan de boedel.
De executeur had de auto van de erflater verkocht zonder toestemming. Dit was een van de redenen voor het ontslag. De erfgenamen kregen hierdoor het gevoel dat de executeur zijn bevoegdheden overschreed.
Geschil tussen erfgenamen en geschil tegen de executeur
Het conflict in deze casus had twee lagen. Eerst was er ruzie tussen de erfgenamen over de verdeling van de nalatenschap, zoals bij een conflict over de winst bij verkoop van de woning.
Daarna ontstond er een geschil met de executeur over zijn functioneren en vergoeding. Als erfgenamen het niet eens zijn over de verdeling, kan mediation bij een geschil over de afgifte van goederen een uitkomst bieden. Een mediator helpt om tot een gezamenlijke oplossing te komen.
Dit is vaak sneller en goedkoper dan een rechtszaak. Voor nalatenschapsmediation zijn de kosten vaak tussen €150 en €200 per uur.
Een traject duurt gemiddeld 3 tot 5 sessies. Is er sprake van een complexe boedel? Dan is het verstandig om een mediator in te schakelen die gespecialiseerd is in familie- en nalatenschapsmediation.
Kijk in het MfN-register voor een gecertificeerde mediator. De kosten kunnen soms worden vergoed via de rechtsbijstandverzekering of de Raad voor Rechtsbijstand.
Tip: Schakel een mediator in als erfgenamen het niet eens zijn over de verdeling of de executeur. Een mediator helpt om emoties en belangen te scheiden en tot een werkbare oplossing te komen.
De executeur-testamentair heeft meer bevoegdheden dan een beheersexecuteur. Hij mag goederen liquideren om schuldeisers te betalen.
Maar hij moet wel rekening houden met de belangen van de erfgenamen. Als dat misgaat, ontstaat er conflict. Onthoud: mediation is geen juridisch advies. Raadpleeg altijd een MfN-gecertificeerd mediator of juridisch adviseur voor jouw specifieke situatie. Mediationuitkomsten zijn afhankelijk van individuele omstandigheden.